Boek over voormalig burgemeester van Vianen Simon Hoogenboom: ‘Hij was communicatief niet zo vaardig’
NieuwsVianen - Simon Hoogenboom had het niet makkelijk in zijn periode als burgmeester van Vianen (1928 – 1947). Het waren namelijk jaren van crisis, oorlog en wederopbouw. Hij liep tegen oude tradities aan, ondervond tegenwerking en er was gebrek aan geld. Omdat over deze periode weinig bekend was, wekte het de interesse van Marianne Wittebol. Wittebol ging op onderzoek uit, beet zich vast in dit onderwerp en schreef een opmerkelijk boek.
Simon Hoogenboom werd geboren in 1893 te Oud-Beijerland en behaalde in 1917 het examen kandidaat-gemeentesecretaris. In 1918 werd Hoogenboom gemeentesecretaris in Huizen. Eind jaren twintig zocht de overheid naar daadkrachtige burgemeesters die in staat waren vorm te geven aan de nieuwe ontwikkelingen. Hoewel Hoogeboom geen bestuurlijke ervaring had, was hij als ambtenaar succesvol gebleken. Schijnbaar genoeg reden om hem te benoemen. Op 26 juni 1928 werd hij dan ook als burgemeester van Vianen geïnstalleerd. Hij trof een stad die niet alleen was verarmd, maar ook in de nieuwe moderne tijd sterk was achter gebleven.
Communicatief niet vaardig
Wittebol: “Tijdens mijn onderzoek voor het boek heb ik diversen archieven, maar ook oude uitgave van kranten uit die periode, geraadpleegd. Daarnaast heb ik gesproken met de onlangs overleden Piet Kastelein, dit om het sfeerbeeld van die jaren eigen te maken. Historicus Peter Romijn heeft meegelezen, tips gegeven en een aanbevelingsbrief geschreven. Tijdens mijn onderzoek kwam steeds meer naar voren dat Hoogenboom niet alleen conservatief, maar ook vooruitstrevend was. De jonge en ambitieuze burgemeester was echter communicatief niet zo vaardig, hetgeen een deel van de weerstand die hij ondervond zou kunnen verklaren.”
Onderlinge ruzies en roddels
Hoogeboom startte projecten om Vianen vooruit te helpen. Helaas had hij in zijn vooroorlogse jaren nooit een meerderheidscollege, met alle gevolgen van dien. Het onderlinge geruzie van partijen kon ontaarden in persoonlijke aanvallen waar, ondanks de keurige notulen, het venijn vanaf kon druipen.
Het Vianen van toen was een kleine overzichtelijke gemeenschap waar iedereen, ondanks het leven binnen zuilen, elkaar kende. Weinig bleef geheim, ook niet wat in collegevergaderingen of besloten raadsvergaderingen besproken werd. Weliswaar was er toen nog geen sociale media, maar het Viaanse roddelcircuit deed zo haar eigen werk. In die sfeer moest Hoogeboom zich dus staande zien te houden.
Wittebol: “Het afschaffen van de kermis werd Hoogenboom persoonlijk nagedragen. Dit, terwijl het gewoon een raadsbesluit was, om verdere uitwassen van de kermis te voorkomen. Als hoofd van de politie greep hij echter wel persoonlijk (tekstueel) in bij toneelstukken van Katholieke en Socialistische verenigingen.”
“Zijn handelen omtrent de ‘demonstratietuin’ en werkverschaffingprojecten voor langdurig werkelozen wekte ook de nodige weerstand op. Zijn inzet om Vianen van elektriciteitsvoorziening te voorzien en het gedeeltelijk herstel van de stadsgracht en plantsoenen rondom de stad kon echter op meer waardering rekenen.”
De oorlogsjaren
De oorlogsjaren waren ook niet makkelijk voor Hoogenboom. Balancerend tussen de bevolking en de macht van de Duitsers, werd hij niet altijd begrepen. In september 1944 dook hij, na de zoveelste waarschuwing, toch maar onder. Door zijn vertrek nam de bestuurlijke chaos geleidelijk toe. Na de oorlog werd hij geschorst in afwachting van de zuivering die in juni 1946 plaatsvond. Het boek beschrijft hoe hij van verguisd burgemeester in de crisisjaren en doorwerkend in de oorlog, bij zijn vertrek in 1947 toch hogelijk werd gewaardeerd.
Wittebol: “In mijn hoofd bleef steeds een citaat van Peter Romijn rondspoken: ‘De geschiedenis van het lokaal bestuur in bezet Nederland laat zien hoe het algemene probleem van de overgang van democratisch naar dictatoriaal bestuur in de praktijk kan werken’. Voor mij is dat de essentie van dit boek, het laat zien wat er allemaal gebeurt als er geen democratisch bestel meer is en wat dat allemaal voor consequenties heeft.”
Afgelopen vrijdag werd het eerste exemplaar van het boek overhandigd aan wethouder Shalandra Hitipeuw. Het boek is te koop bij de Bruna in Vianen.