Succesvolle eerste Duurzaamheidsdag
Kirstin van den Berg
Lexmond - “Eigenlijk zijn we allemaal astronauten op een klein, kwetsbaar bolletje.” Met die woorden opende astronaut André Kuipers zijn lezing tijdens de eerste Duurzaamheidsdag Vijfheerenlanden, die op 15 mei plaatsvond in Huis Het Bosch in Lexmond.
De brede belangstelling liet zien dat het thema leeft in de gemeente. Zo’n 150 mensen bezochten het evenement. De deelnemers vormden een gemengd gezelschap van inwoners, ondernemers, stichtingen en bestuurders, waaronder vijf wethouders Duurzaamheid uit de regio.
Het middagprogramma bestond uit twee inspiratiesessies met het thema energie. De gemeente duidde het unieke concept Lokaal Bestuur Wind (LBW). In plaats van centrale besluitvorming wordt inwonersparticipatie hier op bijzondere wijze georganiseerd: de drie zoekgebieden voor windenergie hebben een eigen LBW, bestaande uit negen inwoners en twee vertegenwoordigers van de gemeente. Zij leveren drie adviezen aan de gemeenteraad, die daarop een besluit baseert. Ook de uitdagingen van netcongestie kwamen aan bod. Nu steeds vaker wordt gekozen voor elektrische oplossingen en duurzame energie, raakt het energienet overbelast. Vertegenwoordigers van Stedin, Generation Green en Dekker Vastgoed & Energie deelden hun inzichten, plannen en knelpunten. Programmamanager Duurzaamheid Pedro van Eeuwijk gaf een doorkijkje in de gemeentelijke visie: “We willen ruimte geven aan initiatieven, maar het vraagt ook om slimme keuzes en samenwerking.”
Samenwerking bleek de rode draad van de dag. Duurzaamheid vraagt om verbinding – tussen overheid, inwoners, ondernemers én maatschappelijke organisaties. Dat werd treffend onderstreept met een vergelijking met de ruimtevaart: landen die op aarde politiek lijnrecht tegenover elkaar staan, werken in het internationale ruimtestation ISS probleemloos samen. Ook lokaal loont samenwerking. De combinatie van duurzame opwek én goede energieopslag zorgt voor efficiënter gebruik van lokaal opgewekte stroom. Niet alleen techniek, maar ook vertrouwen en samen organiseren zijn daarin essentieel.
Binnen de gemeente Vijfheerenlanden zijn tal van duurzame initiatieven actief, opgezet door betrokken inwoners en organisaties. Denk aan kringloopwinkels en repair cafés, energie- en tuincoaches die bewoners ondersteunen bij het verduurzamen van woning en tuin en initiatieven als De Energieke Zouwe, waar met een authentieke windmolen energie wordt opgewekt.
Op de informatiemarkt presenteerden diverse organisaties zich. Onder hen kringloopwarenhuis Opnieuw & Co, Stichting Heerlijkheid Vijfheerenlanden, Stichting BlauwZaam, Stichting Duurzaam Vijfheerenlanden, Energiecoöperatie Huibertstroom, de energiecoaches en Stichting Ameide Duurzaam. Elk initiatief liet zien hoe het lokaal verschil kan maken. Van energietransitie tot biodiversiteit, van bewustwording tot gedragsverandering: de beweging groeit.
Eregast van de dag was dus astronaut André Kuipers, die het publiek meenam naar een ongewoon perspectief: dat van buiten de aarde. “We leven met z’n allen op een ruimteschip met beperkte voorraden,” zei hij. Vanuit de ruimte is duidelijk te zien wat er gebeurt met onze planeet: ontbossing, smeltende ijskappen, droogte en verblekend koraal. Zijn boodschap was helder: duurzaamheid is geen luxe, het is noodzaak. “Er is geen planeet B. We moeten deze aarde tijd en ruimte geven om te herstellen.” Wat veel indruk maakte, waren de voorbeelden uit het ruimtestation. Zoals het feit dat astronauten hun urine recyclen tot drinkwater – een illustratie van vergaand kringloopdenken. Maar ook het terugwinnen van warmte en het hergebruiken van CO2 om zuurstof te produceren: alles is ingericht op minimale verspilling. “In de ruimte leer je: niets is waardeloos. Alles heeft potentie.”
Na de inspiratiesessies was er gelegenheid om te netwerken. Op het buitenterrein spraken bezoekers met initiatiefnemers en organisaties op de informatiemarkt. De gemeente kijkt met tevredenheid terug. Wethouder Joop van Montfoort verwoordde het treffend: “Een dag waarvan je energie krijgt.” Pedro van Eeuwijk voegde toe: “We zijn weer een stap dichter bij ons doel: duurzaamheid stevig op de kaart zetten in Vijfheerenlanden.” Een vervolg op deze eerste Duurzaamheidsdag komt er dan ook zeker.