'Niet bij de pakken neerzitten'
culemborg • Twee weken geleden presenteerde de 59-jarige Culemborger in de Fransche School zijn autobiografie 'De pijl in mijn oog'. Het boek is een aangrijpend en inspirerend verhaal over slachtofferschap en hoe daaruit te komen.
Jan Hulsbergen groeide op in Overijssel, in een dorp vlakbij Deventer. Op achtjarige leeftijd gebeurde het meest verschrikkelijke. Op een woensdagmiddag liep hij samen met twee vriendjes van school naar huis. "Plotseling, zonder dat wij het in de gaten hebben, komt een klasgenootje dreigend achter een boom vandaan met een grote pijl en boog in zijn handen. Hij zegt letterlijk: 'ik schiet niet op Karel, ik schiet niet op Freek'. Maar ik schiet op Jan'. Hij schiet echt. De pijl ging dwars door m'n pupil.' Er volgde een ziekenhuisopname van drie weken. Hij moest verder met een oogprothese. "Er was geen slachtofferhulp voor mij. Ik moest leren omgaan met mijn pijn en verdriet. De jongen die mij dit had aangedaan bleef tot in de laatste klas van de lagere school in mijn klas zitten. We zagen elkaar, zonder een woord met elkaar te wisselen. Er was altijd een ijzige spanning tussen ons."
Thuissituatie
De thuissituatie was niet altijd eenvoudig. "M’n moeder ging me beschermen: dit mag niet en dat mag niet. Ze was bang dat ik ook m’n linkeroog zou verliezen. Haar angst werd geprojecteerd op mij. M’n vader dacht: 'Jan moet het leven in, hij moet sterk worden en straks de wijde wereld in. We kunnen hem niet altijd blijven beschermen'. Die twee opvattingen leidden tot spanning tussen mijn ouders. "
Jan probeerde de pijn die hij voelde te camoufleren. "Het uitte zich soms in teveel vrolijk gedrag, ik wilde als kind niet altijd herinnerd worden aan het ongeval. M’n dna en m’n vrolijke karakter zorgde er ook wel voor dat ik weer verder wilde in het leven."
Maar er was ook sprake van prestatiedrang. Op school en op dansles wilde hij de beste zijn. Jan bleek echter vooral veel talent te hebben voor turnen. "Ik heb op de gymvereniging veel steun ondervonden van mijn trainster, mevrouw Schrijver. Zij behandelde mij in de groep als een doodgewone jongen. Dat was mijn redding. Ik was lenig en zij ging echt kijken: wat kan Jan allemaal. Dat heeft mij zelfvertrouwen gegeven. Ik zocht letterlijk mijn grenzen op. Met vallen en opstaan leerde ik bijvoorbeeld hoe ik afstand moest schatten vanaf de springplank naar het paard. Met een grote dosis doorzettingsvermogen ben ik uiteindelijk derde geworden tijdens het Overijssels kringkampioenschap. Daar ben ik nog steeds heel trots op."
Ontwikkel veerkracht na een moeilijke periode
Verdriet en onmacht
Tot zijn 21e had Jan nog een sprankje hoop dat hij ooit nog zou kunnen zien met twee ogen. "Tijdens een bezoek aan m'n oude oogarts in Diepeveen werd ik echter met m'n neus op de feiten gedrukt. De arts vertelde dat m'n oogzenuw was doorgesneden, waardoor herstel niet meer mogelijk was. Ik moest m'n beperking accepteren. Ik weet nog goed dat ik terug naar huis fietste en dat ik in een weiland ben gaan zitten. Toen kwam de woede naar boven bij mij: verdriet, onmacht, een machteloos gevoel."
Toch leerde Jan omgaan met zijn beperking. Tijdens zijn studententijd aan de Sociale Academie (hbo-opleiding Personeel en Arbeid) brak een mooie tijd aan. "Toen kwam ik echt los van mijn ouders. Los van de opvoeding. Toen ging ik helemaal zelf bepalen wat ik wilde. Het leventje in Culemborg voelde als een warm bad. Ik leerde nieuwe mensen kennen en omarmde het studentenleven. De beperking van mijn oog raakte op de achtergrond."
Fons van Westerloo
Jan beschrijft in zijn boek uitvoerig zijn stageperiode bij de regionale zender AT5 in Amsterdam, waar hij een goed contact opbouwde met de toenmalige directeur Fons van Westerloo. Hij voelde zich bij de zender op z'n plek, speelde de hoofdrol in commercials van Tuincentrum Osdorp en bijrollen in bekende Nederlandse tv-producties. Met als hoogtepunt zijn rol als Duitse soldaat in de film Rescuers, geproduceerd door niemand minder dan Barbara Steisand.
Jan heeft gewerkt als HR-adviseur en als invalleerkracht. Een prachtige combinatie voor zijn huidige functies: loopbaanprofessional & counsellor en professioneel Tedx-style/keynote -spreker.
Confrontatie met de dader
Rond z'n 55ste kreeg Jan de behoefte om zijn levensverhaal op papier te zetten, vaak gestimuleerd door mensen die hem aanmoedigde. In coronatijd begon hij aan de voorbereidingen van zijn boek. In de zomer van 2020 ging hij de confrontatie aan met de man die als jongen van acht een pijl in zijn oog schoot. "Het gesprek voelde als de afronding van m'n verwerkingsproces. Ik ben geen persoon die zegt: oog om oog, tand om tand. Ik vond het belangrijk dat mensen in het leven een tweede kans krijgen. Mensen kunnen leren van situaties."
Met zijn boek hoopt Jan te laten zien dat je veerkracht kunt ontwikkelen na een ingrijpende gebeurtenis. "Je bent meer dan je beperking. Het heeft geen zin om altijd maar de slachtoffer uit te hangen. Je komt daarmee niet verder in je leven. Soms heb je hulp nodig. Niet iedereen heeft het vermogen om uit die slachtofferrol te komen, maar ik zou zeggen: probeer het."
In het boek zijn mooie quotes opgenomen van Tonnie Landman, voorzitter Vereniging OOG in OOG en Angelique Jansen, voorzitter van Noloc (beroepsvereniging voor loopbaanprofessionals en jobcoaches). Maar ook van twee bekende Nederlanders: media-ondernemer Fons van Westerloo en prinses Laurentien. Het boek is opgedragen aan zijn zussen Ria en Gerdie én aan zijn overleden ouders.