Muskusratten terug naar de landsgrens
rivierenland • Het werk van zo’n honderd gespecialiseerde muskus- en beverratbestrijders langs de grote rivieren in Gelderland, Holland en Brabant blijft van groot belang voor sterke dijken. Intussen vraagt de bever om steeds meer aandacht en inzet.
Muskusratten vormen, door graverij in dijken/kades en de natuur, een risico voor de biodiversiteit en voor onze waterveiligheid. Muskus- en beverratten komen van nature niet voor in Nederland. Ook hebben ze hier nauwelijks natuurlijke vijanden.
"Ongeveer 3500 kilometer aan dijken beschermen Nederland tegen overstromingen: van de zee, grote rivieren, meren en plassen", zegt bestuurder Jeroen Haan van de Unie van Waterschappen. "Mede door het veranderende klimaat wordt de druk op onze dijken, zoals tijdens de recente hoogwaters, in de toekomst nog groter. Het voorkomen van graverij door muskus- en beverratten blijft daarom een belangrijke taak van de waterschappen."
Minder vangsten
In 2023 werden in heel Nederland 51.043 muskusratten gevangen, een toename van vijf procent. Elders in Nederland namen de vangsten toe, door gericht populaties te bestrijden. Langs de grote rivieren tussen de grens en de zee, het werkgebied van Muskusrattenbeheer Rivierenland, lukt het om de instroom van muskusratten verder te beperken. Hier zet de daling van het aantal vangsten stevig door met veertig procent naar een totaal van 2.896 vangsten. Het aantal vangsten daalde het snelst bij Waterschap Rivierenland. Maar de daling zet ook door bij de waterschappen Rijn en IJssel, Vallei en Veluwe en Hollandse Delta.
Meer beverratten
Bij de beverrat lukt het al om ze terug te dringen naar de landsgrens. Nederland heeft geen eigen populatie beverratten meer. Ruim 95 procent van de vangsten vindt plaats direct langs de grens met Duitsland. Door enkele zachte winters en een minder goed georganiseerde bestrijding is de beverratpopulatie in Duitsland nog omvangrijk.
Het aantal beverratvangsten langs de grens steeg in het werkgebied van Muskusrattenbeheer Rivierenland met 182 procent: 855 vangsten in 2023. Veruit de meeste beverratten worden gevangen in de Duitse Kreis Kleve en de Achterhoek. Door de beverratten direct langs de grens te vangen, voorkomt Muskusrattenbeheer Rivierenland dat ze zich opnieuw over heel Nederland verspreiden.
Samenwerking
De bijna vierhonderd gespecialiseerde muskus- en beverratbestrijders van de waterschappen werken intensief samen. Zo was er het afgelopen najaar een grote vangactie in de Krimpenerwaard. Ook van Muskusrattenbeheer Rivierenland hielpen collega’s daar bij het vangen van muskusratten. Dit draagt bij aan het gezamenlijke doel om in 2034 geen (levensvatbare) populatie muskusratten meer te hebben in Nederland. Dat is het geval als er in het binnenland minder dan vijfhonderd muskusratten per jaar worden gevangen.\
Biodiversiteit
Muskus- en beverratten vormen ook een bedreiging voor de biodiversiteit. De dieren staan daarom allebei op de Europese lijst van Invasieve soorten. Ze eten planten als riet en lisdodde weg. Daardoor verdringen ze inheemse diersoorten, zoals de zwarte stern, roerdomp en kleine karekiet. Deze vogels leven in het riet, waar ook de muskus- en beverratten hun leefomgeving hebben.
Sinds de herintroductie groeit de beverpopulatie en verspreiden ze zich verder door Nederland. Bevers zijn beschermde dieren in heel Europa, dus ook in Nederland. Ze hebben voor- en nadelen voor waterkwaliteit en veiligheid. Zo verhogen bevers de biodiversiteit. Dit komt doordat ze water vasthouden met hun dammen. Helaas veroorzaken de bevers ook schade en brengen ze, door het graven van holen in dijken, de waterveiligheid in gevaar. Als dit het geval is, grijpen de waterschappen in volgens vaste protocollen en door de provincie verleende ontheffingen. De waterschappen willen dat er landelijk beleid komt voor de beveraanpak.