Aantal kerken met lhbti+-beleid groeit in Alblasserwaard
NieuwsALBLASSERWAARD • Het zijn er steeds meer in de regio: kerken met een lhbti+-beleid. Sommige voeren momenteel intern de dialoog. Het onderwerp ligt nog altijd gevoelig.
Meer dan eens bleef het even stil aan de andere kant van de lijn toen Het Kontakt naar het lhbti+-beleid vroeg. Van de twaalf benaderde kerken wilden er zes niet on the record reageren, van traditionele denominaties tot pinksterkerken. Een aantal voorgangers vroeg om bedenktijd.
Trouwen
Dominee Martin Boon is predikant in de Koepelkerk in Arkel en reageert zonder aarzelen. “We hebben in onze gemeente mensen die behoudend zijn en mensen die vrijzinnig zijn en alles daartussen in. Op een bijzondere manier houden we elkaar vast. Mensen van hetzelfde geslacht kunnen trouwen bij ons. Toen dit onderwerp deel werd van het beleid was ik nog geen predikant. Ik weet dat de gemeente erin meegenomen is. We hebben leden die tot de lhbti+-gemeenschap behoren.”
Grens trekken
Aan de andere kant van het spectrum bevindt zich de Hersteld Hervormde Kerk in Nieuw-Lekkerland. Dominee A.J. Britstra vertelt: “We hebben er als gemeente niet heel erg veel mee te maken. Voor ons is Gods Woord het uitgangspunt. Dat betekent dat er altijd voor iedereen pastorale zorg is.”
Voor mensen met gevoelens voor het eigen geslacht is er een luisterend oor, er wordt meegeleefd
Pastoraal gesprek
“De Bijbel is normerend wat betreft levenswandel”, aldus Britstra. “Voor mensen met gevoelens voor het eigen geslacht is er een luisterend oor, er wordt meegeleefd. Maar als men wil leven naar wat men voelt, dan zeggen wij: daar moeten wij de grens trekken. De kerkdeuren staan altijd open, maar als men leeft op een wijze die niet bij Gods woord past, dan heeft dat gevolgen. In de praktijk hebben wij daar nog niet mee te maken. Wel zijn er mensen met deze gevoelens in onze gemeente, daar is oog voor. Als ze er behoefte aan hebben voeren we met hen een pastoraal gesprek. We wijzen hen niet af met hun gevoelens. We proberen veiligheid te creëren, zonder te zeggen: we vinden het allemaal prima wat je doet.”
Liefde centraal
Ook Martin Boon neemt de Bijbel als uitgangspunt, maar komt ergens anders uit. “Ik heb leren zien dat Bijbelteksten voortdurend om vertaalslagen vragen. We zeggen ook niet dat we slaven willen houden omdat dit in Bijbelse tijden gebeurde. Als het gaat over gender, geldt het principe van gelijkwaardigheid, dat God ieder mens lief heeft. Ik heb verhalen gehoord van lhbti-plussers die het wel mogen zijn, maar niet mogen doen en daardoor ernstig in conflict komen met zichzelf en de gemeenschap. Als je liefde centraal stelt, is het belangrijk dat je zonder voorbehoud kunt zijn wie je bent.”
Veilige gemeente
Sommige kerken zijn nog zoekende. Een voorbeeld daarvan is de Vrije Baptisten Gemeente Graafstroom. Stefan van der Weide, lid van de oudstenraad: “Wij vragen ons af of wij richtlijnen moeten maken op dit onderwerp. Wij redeneren uit een grondhouding van liefde, waarin zit opgesloten dat wij als richting voor ons leven de Bijbel als Gods Woord toepassen. Iedereen is welkom en we willen voor iedereen een veilige gemeente zijn.”
Ik hoor als predikant zelf bij die doelgroep
Bijbel als richting
Ook Van der Weide zegt: “Wij laten ons leiden door de Bijbel als Gods woord, als richting voor ons leven. Als gemeente hebben we beperkte vastgelegde kaders en richtlijnen, bijvoorbeeld wel voor het aanstellen van leidinggevenden en niet voor de liturgie. Met andere woorden, op dit moment zien we voldoende ruimte om met elkaar in gesprek te gaan. Mochten we wel aanleiding zien om meer duidelijkheid te creëren, dan gaan we samen een zorgvuldig mensgericht proces in. Met een grondhouding van liefde, in gebed, geleid door de Heilige Geest en met de Bijbel op schoot.”
Heel open
Peter van Ankeren is sinds anderhalf jaar dominee in de gereformeerde kerk De Morgenster in Papendrecht. “Wij gaan hier open mee om, het is voor verreweg de meesten geen probleem. Ik hoor als predikant zelf bij die doelgroep. Ik besef dat we daarin vooruitstrevender zijn dan veel andere kerken.”
Huwelijk zegenen
Namens de gereformeerde kerk in Giessenburg reageert jeugdouderling Mireille Hengeveld. “Vorig jaar heeft onze kerk besloten dat wij huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht willen zegenen. Wij willen uitdragen dat je jezelf moet kunnen zijn in je kerk. God houdt van ons allemaal. We hebben homoseksuele mensen die actief betrokken zijn. We hebben ongeveer een jaar de tijd genomen voor gesprekken over het onderwerp. Eerst binnen de kerkenraad, daarna op een gemeenteavond. Er was een handjevol mensen die het lastig vonden. Gelukkig zijn er geen mensen door vertrokken.”
• De gereformeerde kerk in Giessenburg geeft stellen van hetzelfde geslacht sinds vorig jaar een zegen mee. - Aangeleverd
Welke afkorting?
In dit artikel gebruiken we de afkorting lhbti+. Er zijn meer afkortingen. De meest uitgebreide: LHBTIQAPC. De L staat voor lesbisch, de H voor homoseksueel, de B voor biseksueel, de T voor transgender, de I voor intersekse, de Q voor queer, de A voor aseksueel, de P voor panseksueel en de C voor cisgender. Queer: mensen die hun seksuele voorkeur niet in een hokje plaatsen. Aseksueel: mensen die zich niet seksueel aangetrokken voelen tot anderen. Panseksueel: mensen die zich aangetrokken voelen tot alle genderidentiteiten en geslachten. Cisgender: mensen bij wie het geboortegeslacht overeenkomt met de ervaren genderidentiteit.
Tien leden van Stichting Wijdekerk
Tien kerken in de Alblasserwaard zijn aangesloten bij Stichting Wijdekerk. Om lhbti+-mensen te ondersteunen bij het vinden van een kerk, roept deze stichting kerken op om inzicht te verschaffen in hun beleid rond lhbti+-mensen.
De stichting meldt op de eigen site: ‘Niet iedere lhbti+-christen heeft de moed om te vragen hoe het beleid van de kerk is’. Op een kaart van Nederland toont Wijdekerk daarom welke kerken zijn aangesloten. Ook is te zien of lhbti+-mensen daar lid mogen zijn, gedoopt kunnen worden of belijdenis mogen doen, deel mogen nemen aan het avondmaal of de communie, vrijwilligersfuncties mogen bekleden, een kerkelijk ambt op zich mogen nemen of op een andere manier een leidinggevende functie mogen hebben en of deze kerken een relatie tussen twee lhbti+-ers willen zegenen. Voor alle duidelijkheid: geen enkele kerk zegt dat lhbti+-ers niet welkom zijn. Wel verwacht een deel van de kerken dat deze mensen celibatair leven.
Wijdekerk wil begrip creëren voor de doelgroep en een open en respectvol gesprek op gang brengen. In de Alblasserwaard zijn aangesloten: drie PKN-kerken in Alblasserdam, een PKN-Kerk in Arkel, een PKN-kerk in Papen-drecht, een PKN-kerk in Sliedrecht, een PKN-kerk in Boven-Hardinxveld, een PKN-kerk in Giessenburg, een PKN-kerk in Noordeloos en een PKN-kerk in Meerkerk.
Advies Gerrit van Meijeren: ‘Oefenen het gesprek in de kerkenraad’
Hoe voer je in je kerk een goed gesprek over een lastig onderwerp? Gerrit van Meijeren uit Rotterdam heeft daarover nagedacht. Hij voert regelmatig gesprekken met dominees en kerkenraden in de regio.
Van Meijeren is classispredikant voor de Protestantse Kerk Nederland (PKN) in Zuid-Holland Zuid. Hij adviseert kerken soms bij het aangaan van een dialoog over een heet hangijzer, zoals het lhbti+-beleid.
• Oefenen
“Het is heel belangrijk dat het een open en veilig gesprek is”, zegt Van Meijeren. “Dat moet je oefenen in de kerkenraad. Is er ruimte om je echt uit te spreken over wat jou bezighoudt? Dat vraagt om vertrouwen en kwetsbaarheid. De kerkenraad zou daarin een proefpolder voor de gemeente moeten zijn.”
• Niet theoretisch
Kerken moeten het lhbti+-beleid niet als een theoretisch vraagstuk benaderen, aldus de predikant. “Het betreft mensen zoals jij en ik. Heel fundamenteel vind ik: lhbti+-mensen maken deel uit van de gemeenschap die bij Christus hoort. Die erkenning gaat aan alles vooraf. Kunnen we leren om die ander niet allereerst als homo te zien maar als broeder in Christus? Daar klinkt in mee dat Jezus juist mensen opzoekt die er niet bij horen.”
• Hoe kerk zijn?
“Het luistert nauw hoe het gesprek wordt aangegaan. Ligt de focus op lhbti, dan loop je het risico om óver mensen te spreken in plaats van mét mensen. Dan kun je mensen beschadigen. Je kan ook de vraag stellen: wat voor gemeente willen we zijn? Wat betekent het dat wij allemaal op Gods genade zijn aangewezen?”
• Kleine groepjes
“Als je van hart tot hart wilt spreken, moet je een vorm zoeken die daar recht aan doet. Dus geen grote zaal vol mensen, maar een kleinschalige benadering waarin je elkaar echt als gesprekspartner aanvaardt. Dat vraagt om gelijkwaardigheid, ook in de mate van kwetsbaarheid.”
• Echte ontmoeting
Kerken moeten zichzelf volgens Van Meijeren vooraf de vraag stellen: is dit gesprek echt een ontmoeting of weten we al waar we uit willen komen? “Het zegenen van andere levensverbintenissen dan het huwelijk tussen man en vrouw kan in de ene gemeente wel, in de andere niet. Dat raakt aan de interpretatie van de Bijbel. In hoeverre kunnen we het in de kerk met elkaar uithouden als we het niet met elkaar eens zijn? Leven met onopgeloste vragen, met verschillende standpunten? In 1 Korinthe 13 gaat het over de liefde, daar staat aan het eind: ons kennen is beperkt, we kennen ten dele. Daar zit een voorbehoud in.”
• Maatschappelijke context
“Een kerkenraad moet ook beseffen wat de maatschappelijke context is. Deze thematiek is mede door maatschappelijke ontwikkelingen op de kerkelijke agenda gekomen Er zijn mensen die dat bedreigend vinden. Maar hoe zou de slavernij afgeschaft zijn als het niet mede door ontwikkelingen in de maatschappij op de agenda zou zijn gekomen?”
• Een laatste advies: “Zorgvuldigheid gaat voor snelheid. Het vraagt om fijngevoeligheid.”
Dominee Annette Driebergen: ‘Je zou moeten vragen: hoe lees jij dit?’
NOORDELOOS • Annette Driebergen is predikant in de gereformeerde kerk in Noordeloos en was eerder dominee in de Morgenster in Papendrecht. Ze was daar in 2004 betrokken bij de dialoog over het invoeren van lhbti+-beleid.
“De gesprekken in de Morgensterkerk leidden uiteindelijk tot openstelling voor het zegenen van mensen van hetzelfde geslacht”, vertelt Driebergen. “Het gesprek was niet heel erg lastig. Maar het was ook niet in één keer beslist. Als je iedereen goed wil horen, moet je er tijd voor nemen. Er waren mensen die er op een andere manier naar keken en die met zo’n beslissing moeite hadden.”
• Annette Driebergen: ‘Als je iedereen goed wil horen, moet je er de tijd voor nemen’. - Foto: Aangeleverd
Worsteling
“Het besluit om huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht te gaan zegenen, heeft misschien één lid gekost. Het was voor die persoon denk ik meer een druppel-effect, het was iemand die toch al dacht: pas ik hier wel helemaal? Het was voor sommige mensen wel een worsteling. Soms hebben de mensen die tegenstander zijn het gevoel dat zij de enigen zijn die worstelen, maar het is ook een strijd als je zegt: ik geloof dat bij God iedereen welkom is, maar dat wordt in mijn kerk niet gehoord. Dat zorgt ook voor pijn.”
Veel pijn
In haar Papendrechtse tijd werd Driebergen uitgenodigd door ouders van lhbti+-kinderen. “Ik zag veel pijn bij die ouders. Er was zo weinig ruimte en liefde, bleek uit hun verhalen. Hun kinderen mochten niet aan het avondmaal, mochten geen taak op zich nemen in de kerk. Ontluisterend. Je ontkent een deel van iemands persoonlijkheid. Als we zeggen dat we door God geschapen zijn, dan hoort alles erbij. En alles, dat is dan lichaam, gevoelens, liefde én seksualiteit.”
Bijbel geen grabbelton
Driebergen vervolgt: “In de Bijbel staan teksten waardoor mensen denken dat iets niet mag, maar in mijn beleving en overtuiging gaan die teksten niet over duurzame relaties zoals mensen die in deze tijd aangaan. We worden altijd uitgenodigd om te verstaan wat er staat, niet om de Bijbel als een grabbelton te gebruiken om je gelijk te bewijzen. Er staat ook: als je een weerspannige zoon hebt, moet je hem stenigen. Dat doen we ook niet.”
Sodom en Gomorra
“De paar teksten in de Bijbel over homoseksualiteit gaan over ongelijksoortige relaties”, stelt Driebergen. “Over volwassen mannen die jongens inwijden in seksualiteit. Mensen hebben het over ‘de zonde van Sodom en Gomorra’, maar dat gaat mijns inziens over de zonde van niet gastvrij zijn. Als je met Bijbel in de hand zegt: dit staat er, dan is het gesprek al dood. Je zou moeten vragen: hoe lees jij dit dan, waarom denk je dat er dit staat, mag ik mijn kant van het verhaal eens voorhouden, wil je daar dan eens naar luisteren? Dan is er ruimte. Dan maakt nog steeds iedereen zijn eigen keuze, maar niet geharnast. Als je mensen hierom afwijst, dan kan je dus eigenlijk niet zeggen dat iedereen welkom is. Dan wijs je zoiets belangrijks van iemands bestaan af.”
Meer reacties van kerken en gemeenteleden over bovenstaand onderwerp zijn te vinden in de papieren krant en de e-paper van donderdag 6 juni 2024.