Coalitieadvies in Altena zorgt voor verdeelde reacties in raad: ‘Signaal van kiezer onvoldoende meegenomen’

Altena – Het advies over de vorming van een nieuwe coalitie in Altena zorgt voor verdeelde reacties in de gemeenteraad. De beoogde coalitiepartijen noemen het een logisch advies, terwijl vooral de partijen met de grootste zetelwinst kritisch zijn. Zij vinden dat ‘het signaal van de kiezer’ onvoldoende wordt meegenomen.

Informateur Dirk Louter adviseerde eerder om een coalitie te vormen van CDA, AltenaLokaal, SGP en VVD. Vergeleken met de vorige coalitie neemt de VVD de plek in van Progressief Altena. Verder zijn er geen wisselingen.

Louter pleitte in zijn advies voor een open bestuursstijl, waarin ook partijen buiten de coalitie invloed kunnen houden op het beleid.

CDA ziet logische basis, maar wil breed kijken

Voor Arno Bouman, fractievoorzitter van het CDA, is het advies te verklaren vanuit de verkiezingsuitslag. Volgens hem is er sprake van een verschuiving in het politieke beeld. “Altena heeft rechtser gekozen dan de vorige keer, dus het is logisch dat je kijkt naar een coalitie die daar beter bij aansluit.”

Het is prematuur om te zeggen dat dat geluid niet wordt meegenomen

Tegelijk verwerpt hij de kritiek dat het geluid van kiezers van onder meer Vrije Volkspartij Altena en Forum voor Democratie onvoldoende terugkomt. Deze partijen behaalden als enige zetelwinst, maar komen niet in de beoogde coalitie. “Het is prematuur om te zeggen dat dat geluid niet wordt meegenomen. We willen juist aan het begin van de formatie andere partijen vragen wat zij belangrijk vinden en kijken wat we daarvan kunnen overnemen.”

Volgens Bouman verschilt de aanpak met vier jaar geleden. “Toen kwam die inbreng pas later, bij een conceptakkoord. Nu willen we dat eerder doen. De afgelopen jaren hebben we al gezien dat partijen buiten de coalitie invloed kunnen hebben en serieus worden genomen. Dat willen we voortzetten.”

Hij benadrukt dat een open coalitie betekent dat niet alles vooraf vastligt. “Je moet niet alles tot in detail dichttimmeren. In een periode van vier jaar moet er ruimte zijn voor debat en nieuwe inzichten. Partijen in de oppositie hebben nooit achterover gezeten en dat verwachten we nu ook niet.”

Geen ‘oud zeer’

De keuze om opnieuw met AltenaLokaal en SGP samen te werken, ondanks eerdere spanningen aan het einde van de vorige bestuursperiode, noemt Bouman verdedigbaar. “Richting verkiezingen nemen partijen vaak scherper hun eigen standpunten in. Dat is ook gebeurd.”

Volgens hem is er geen sprake van blijvend ‘oud zeer’. “We kijken nu opnieuw naar afspraken die we met elkaar kunnen maken. Je zet piketpalen en daarbinnen moet je elkaar het vertrouwen geven. Er mag ook best verschil van mening zijn binnen een coalitie. We zien op voorhand geen onoverkomelijke problemen om opnieuw met elkaar de samenwerking aan te gaan.”

Afwegingen rond VVA en FVD

Dat VVA en FVD buiten de coalitie dreigen te vallen, komt volgens Bouman niet doordat hun kiezers niet serieus worden genomen of door problemen in de onderlinge verhoudingen. “Juist daarom hebben we serieuze gesprekken met hen gevoerd en willen dat ook blijven doen.”

Wel spelen inhoudelijke en praktische afwegingen een rol. Zo noemt hij de discussie over de uitvoering van de spreidingswet. “Wij vinden dat je als gemeente verplicht bent om daar iets mee te doen, ook richting buurgemeenten. Niets doen is geen optie.”

Daarnaast wijst hij op het ontbreken van bestuurlijke ervaring bij FVD in Altena. “Je kent elkaar nog niet goed. Dan is het logisch om eerst samen in de raad op te trekken en te kijken hoe dat gaat.”

‘Signaal van acht zetels wordt genegeerd’

Bij Henno Timmermans, fractievoorzitter van Vrije Volkspartij Altena, klinkt een kritische reactie. Zijn partij groeide van twee naar vier zetels en ziet dat als een duidelijke boodschap van kiezers.

Als er zo’n verschuiving is, kun je niet doen alsof er niets veranderd is

“Het is diep triest dat uiteindelijk een groot deel van Altena wordt genegeerd”, zegt hij. “Als er zo’n verschuiving is, kun je niet doen alsof er niets veranderd is. Wij zijn gegroeid en er is een nieuwe partij bij gekomen (FVD, red.) die voor een groot deel hetzelfde geluid laat horen. Samen zijn dat acht zetels.”

Volgens Timmermans wordt dat signaal onvoldoende teruggezien in de coalitiekeuze. “Dan wek je de indruk dat het niet uitmaakt wat mensen stemmen en dat je gewoon doorgaat op de oude weg.”

Hij stelt dat zijn partij constructief heeft meegedaan in de gesprekken. “We hebben ons professioneel opgesteld in de gesprekken en zijn bereid om samen te werken. Je hoeft geen vrienden te zijn of met elkaar op vakantie te gaan. Het gaat erom dat je duidelijke afspraken maakt.”

Het grootste inhoudelijke verschil zit volgens hem bij asielopvang. “Wij willen dat Altena zich maximaal verzet tegen de komst van een azc. Als andere partijen zeggen dat ze de spreidingswet gewoon uitvoeren, dan kan dat een breekpunt zijn. Maar we kunnen het ook op veel punten eens zijn.”

Over de voorgestelde open coalitie is hij terughoudend. “Als er voorstellen komen die passen bij onze standpunten en bij hetgeen we aan onze kiezers beloofd hebben, zullen we meewerken. Maar we gaan ons niet laten misbruiken.”

FVD mist onderbouwing

Ook FVD-fractievoorzitter Sem van Rij zet vraagtekens bij het advies van informateur Louter, die eveneens als formateur aan de slag gaat. Hij vindt dat keuzes onvoldoende zijn toegelicht.

“Er wordt gesproken over mogelijke breekpunten, maar die worden niet concreet gemaakt in het advies. Ook is niet duidelijk waarom die onoverbrugbaar zouden zijn”, zegt hij. Volgens Van Rij ligt de nadruk te veel op verhoudingen en te weinig op inhoud. “In een democratie moet inhoud leidend zijn en niet de vraag of je elkaar goed ligt.”

Hij wijst erop dat zijn partij tijdens gesprekken met CDA, AltenaLokaal en SGP met voorstellen kwam om dichter bij elkaar te komen, onder meer over alternatieven binnen de spreidingswet. “We hebben actief meegedacht, maar kregen niet de indruk dat daar echt voor open werd gestaan.”

De beoogde coalitie is oude wijn in nieuwe zakken

Net als VVA vindt hij dat de verkiezingsuitslag niet volledig terugkomt in de coalitie. “Er is een behoorlijke verschuiving naar rechts, maar die zie je niet terug in de samenstelling. Dat kan het vertrouwen in de politiek schaden. De beoogde coalitie is oude wijn in nieuwe zakken.”

VVD ziet kans na jaren oppositie

Voor de VVD biedt het advies juist perspectief. De partij zat zeven jaar in de oppositie en ziet dit als een kans om te gaan besturen in Altena. “We hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat we klaar zijn om deel te nemen aan een coalitie. Na zeven jaar in de oppositie is dat een logische stap”, zegt fractievoorzitter Jan Kolff.

Volgens Kolff zitten de gesprekken nog in een verkennende fase. “We zijn nu vooral nog aan het aftasten. Als je de intentie hebt om eruit te komen, dan lukt dat ook. Natuurlijk zijn er heikele onderwerpen, maar daar moeten we samen uitkomen. Ik heb daar vertrouwen in.”

Dat de VVD is gekozen als vierde partij, ziet hij vooral als een afweging van de informateur. “Je kunt nooit iedereen tevreden stellen. Dit is het oordeel na gesprekken met alle partijen. Het helpt dat ze ons al jaren kennen en dat we standvastig zijn.”

Reacties in de raad

Tijdens de raadsvergadering waarin het eindadvies werd gepresenteerd, lieten ook andere partijen van zich horen. Christian Alderliesten (Progressief Altena) sprak aanvankelijk van een pijnlijk advies. “Na één gesprek is al besloten dat wij geen partner zijn voor een stabiel bestuur”, stelde hij. Volgens hem werkte een bredere coalitie eerder goed. “Daarmee neem je de hele samenleving mee in het beleid.”

Anne Duizer (ChristenUnie) toonde begrip voor het advies, maar deed ook een oproep. “Houd het bestuursakkoord op hoofdlijnen en vorm een zo open mogelijke coalitie, zodat de raad aan zet blijft. Mocht u er niet uitkomen met de formatie, dan heeft u ons telefoonnummer.”

Vervolg

De vier beoogde coalitiepartijen gaan de komende weken verder in gesprek over een bestuursakkoord. Daarbij ligt de opdracht om ook andere fracties te betrekken. Wanneer een eventueel bestuursakkoord kan worden gepresenteerd, moet nog blijken. De verwachting is dat dit niet voor eind mei gebeurt.