Heropening Pompveld: ‘Belangrijk dat je die prachtige natuur samen kunt beleven’

Almkerk - Waterschap Rivierenland en Brabants Landschap werkten de afgelopen jaren hard aan de ontwikkeling van het Pompveld-Andelsch Broek. Donderdag 22 mei was de feestelijke heropening van het gebied. 

Maar wat is er nu eigenlijk precies veranderd? Voor een antwoord op die vraag maken we op de ochtend voor de heropening een wandeling door het gebied met beheerder Kelly van Gils.

Eendenkooi

Terwijl achter ons op de parkeerplaats de voorbereidingen in volle gang zijn, vertelt Kelly bij het informatiebord over het gebied. “Voor de eendenkooi geldt van vroeger uit een recht van afpaling. Dat betekent dat je in een straal van 753 meter vanaf de eendenkooi geen verstorende activiteiten mag doen. Daarom ligt de boerderij hier bijvoorbeeld zover van de weg af.” 

Het is de hoofdreden dat het Pompveld behouden bleef tijdens de ruilverkaveling, de periode waarin grondeigenaren hun kavels ruilden om zo hun eigen percelen te vergroten. 

Natura 2000

“Meer dan tien jaar geleden werd het gebied hier aangewezen als Natura 2000-gebied. In zo’n gebied doe je je best om bepaalde planten, dieren en hun natuurlijk leefomgeving te behouden, beschermen en soms ook uit te breiden. Binnen het Pompveld en het Andelsch Broek hebben we de beschermingsdoelstelling voor de kleine modderkruiper en de bittervoorn. Daarnaast hebben we een uitbreidingsdoelstelling voor de grote modderkruiper. Om de doelstellingen te behalen, stelden we drie projectfases op.”

“In de voormalige landbouwgrond zit veel voedingsstof in de bodem. Om aan te sluiten bij de flora en fauna in de rest van het gebied, groeven we die bovenlaag in de eerste fase af. Vervolgens brachten we het grondwaterpeil omhoog en herstelden we de slootjesstructuur zoals het vroeger was.”

Kanaal verleggen

De tweede fase had te maken met het kanaal in het Pompveld. “Vroeger liep dat kanaal dwars door het Pompveld heen. Dat betekent dat de gebieden links en rechts daarvan hydrologisch van elkaar gescheiden zijn. Juist als je vissoorten als doelstelling hebt, wil je dat de gebieden hydrologisch met elkaar kunnen communiceren.”

“In deze fase hebben we het kanaal om het Pompveld heen gelegd en een helofytenfilter aangebracht. Door moerasplanten aan te brengen, filter je als het ware het water en wordt de waterkwaliteit in het hele gebied beter.”

Beleefbaarheid

In de derde fase hebben we naast natuurontwikkeling, zoals de aanleg van bos, een waterberging en ontwikkeling van vochtig hooiland, ook de beleefbaarheid van het gebied vergroot. Dat hebben we gedaan door de aanleg van het educatie-eiland.”

Vistrap

Ondertussen zijn we aan onze wandeling begonnen en komen we langs een vistrap. 

“Voor de regulering van het waterpeil staan overal stuwen. Maar vissen moeten er natuurlijk wel langs kunnen als een stuw dicht is. Daarom staan overal vistrappen. Ze hebben verschillende kamertjes, zodat de vissen het hoogteverschil in stapjes kunnen overbruggen. We verplaatsten ook een aantal stuwen en vistrappen. Omdat de grote modderkruiper niet zo snel is, verlengden we de bestaande vistrappen.”

Roosterbrug

Als we een roosterbrug oversteken, wijst Kelly op de gaten in het rooster. 

“De grote modderkruiper zwemt niet graag door een duiker, omdat het daar donker is. Door zo’n roosterbrug valt daglicht en daardoor heeft de vis niet het idee dat hij ergens doorheen zwemt. Dit is een mooi voorbeeld van dingen die je aanpast om het leefgebied voor je doelsoorten aantrekkelijker te maken. Maar de aanwezigheid van de modderkruipers en de bittervoorn heeft ook gelijk effect op andere soorten. Kijk daar loopt bijvoorbeeld een kievit. En na de inrichting van de eerste fase kwamen we een boommarter in het gebied tegen. Het zijn niet je doelsoorten, maar het heeft wel een positieve invloed op hun aanwezigheid.”

Natuurspeeltuin

We komen aan bij de natuurspeeltuin, waar we eerst even zijn afgeleid door een groepje kluten. 

“Dit deel is helemaal ingericht door kinderen uit groep 7 en 8 van de Halm. Ze mochten tekeningen maken met hoe zij dit gebied wilden inrichten en daar zijn wij mee aan de slag gegaan. We hebben hier nu wilgentipi’s, eilandjes, stapstenen, een bruggetje en natuurlijk een waterpomp. Want wat is het Pompveld zonder pomp?” lacht Kelly. 

“Het is natuurlijk belangrijk dat je met de natuur bezig bent, maar het is ook heel belangrijk dat je die prachtige natuur samen kunt beleven. Dit educatie-eiland levert daar hopelijk een bijdrage aan.”