Aandacht voor Woerkummer tijdens Holocaustherdenking: ‘Elk bordje een mens die niet thuiskwam’

WOUDRICHEM • Tijdens de plechtigheid Namen & Nummers in ’s-Hertogenbosch zijn zondag meer dan duizend Brabantse Holocaustslachtoffers herdacht. Een van de personen was Abraham Benjamins uit Woudrichem. Hij werd in 1942 door de Koninklijke Marechaussee van zijn bed gelicht en keerde nooit meer in Altena terug.

Het is een indrukwekkend gezicht. Op een landkaart van Brabant liggen ruim duizend naambordjes. Stuk voor stuk Brabanders die de Holocaust niet overleefden. Uit Woudrichem is een enkel naambordje: dat van Abraham Benjamins uit Woudrichem.

Gedeputeerde Bas Maes (Erfgoed) van de provincie Noord-Brabant heeft net Abraham Benjamins geëerd door zijn naambordje namens het provinciebestuur neer te leggen. “Het is onwerkelijk om de landkaart van Brabant zo te zien. Elk bordje vertegenwoordigd een mens. Iemand met een Joodse-, Sinti- of Roma-achtergrond die na de Tweede Wereldoorlog niet meer thuiskwam.” In het totaal overleefden 1450 Brabanders de Duitse concentratiekampen niet.

Brabant Herinnert

Het is 80 jaar geleden dat het zuiden werd bevrijd van het juk van de bezetter. Om de herinnering levend te houden hebben de provincie en het Cultuurfonds samen met de gelijknamige stichting het project Brabant Herinnert opgezet. De komende tijd wordt in Noord-Brabant de bevrijding op grote schaal herdacht.

“Het is belangrijk dat we blijven herinneren”, zegt provinciebestuurder Maes. “Vrijheid en vrede zijn niet vanzelfsprekend. Niet in het Midden-Oosten en sinds enkele jaren zelfs niet meer in Europa. Door dat besef levend te houden en ook nieuwe groepen waaronder jongeren te betrekken, versterken we de waardering voor onze democratie.”

Tijdelijk monument

In ’s-Hertogenbosch vormde de meer dan duizend naambordjes aan de Zuid-Willemsvaart een tijdelijk Holocaustmonument. Het was daarmee een van de eerste activiteiten ter herinnering aan 80 jaar bevrijding. De motor achter de bijzondere herdenking is Stichting Verhalis die met Namen & Nummers al enige tijd één-op-één herdenking voor slachtoffers van de Holocaust houdt. Dit jaar in ‘s-Hertogenbosch is bijzonder, omdat slachtoffers uit de hele provincie worden herdacht.

Via Westerbork naar Auschwitz

Op het naambordje dat gedeputeerde Maes neerlegde staat de naam van Abraham Benjamins. Hij werd in 1866 in Woudrichem geboren. Op het moment van zijn aanhouding door de Koninklijke Marechaussee woonde hij met zijn echtgenote en zoon aan de Kerkstraat in de plaats, op een steenworpafstand van zijn broer Hartog. Beide gezinnen inclusief Abraham’s huishoudster, in het totaal zeven personen, werden in 1942 via Westerbork naar Auschwitz gebracht. Hetzelfde lot overkwam drie inwoners van Werkendam.

Notabelen

Het wegvoeren van de zeven inwoners had destijds grote impact op het vestingstadje. Abraham Benjamins en zijn broer behoorde tot de notabelen van Woudrichem. Abraham had een handel in zogeheten manufacturen, dames-, en herenmode en kruidenierswaren. Hij was bovendien eigenaar van een ‘scheeps- en huissloperij’ en Benjamins was makelaar in onroerend goed. Hartog had in zijn woonplaats en Gorinchem een handel in oude metalen, lompen en huiden.

Zeven jaar geleden kreeg de familie Benjamins een eerste eerbetoon: voor de beide woningen aan de Kerkstraat werden zogeheten struikelstenen gelegd. Dit zijn herdenkingstenen die de Duitse kunstenaar Günther Demnig in heel Europa plaatst ter nagedachtenis aan Holocaust-slachtoffers.

De herdenking verliep zondag in een goede sfeer. De ceremonie werd ondersteund door een speciale dansperformance van Panama Pictures. Ook zong projectkoor Brabant delen uit het Requiem voor Auschwitz, was er poëzie en een verteltheater van René Hildesheim.