Martin Zonnenberg 50 jaar musicus: veel meer dan alleen de ‘man van de massa’

Een leven dat gevuld is met muziek: Martin Zonnenberg (68) kijkt er in dankbaarheid op terug. De organist, pianist, dirigent en componist uit Groot-Ammers viert dit jaar het feit dat hij een halve eeuw als musicus actief is. Een terugblik, met aandacht voor ‘Nederland Zingt’, zijn kortstondige loopbaan op kantoor en zijn veelzijdige muzikale liefdes.

Ergens in de jaren zeventig kijkt een jonge Martin Zonnenberg vanaf zijn werkplek ietwat mistroostig uit het raam. Tot zijn pensioen van negen tot vijf op kantoor zitten? Hij moet er niet aan denken.

“Hoewel ik er in de twee jaar dat ik dit deed wel geleerd heb om te organiseren”, blikt hij terug. “Ik weet nog goed dat ik de loonzakjes moest vullen. Dat moest precies gepast, dus was ik dan druk bezig met het tellen of ik genoeg stuivers en dubbeltjes had.”

Zijn vader zag daar niets in

Liever had hij zichzelf op dat moment teruggezien op het conservatorium, om daar het hoofdvak orgel te volgen. Maar zijn vader zag daar niets in. “Achteraf gezien ben ik daar blij om. Het heeft ervoor gezorgd dat mijn leven een muzikale reis is geworden, waarvan ik toen alleen maar kon dromen.”

Muzikaal actief was hij op dat moment al volop. Vijftig jaar musicus? Tel er gerust nog een paar jaar bij op. Als jochie zat hij bijvoorbeeld al achter het kerkorgel om de gemeentezang te begeleiden. “Maar je moet een beginpunt kiezen”, glimlacht hij. “Daarvoor is de keuze gevallen op de eerste keer dat ik dirigent van een koor werd, in Ottoland. Ik was toen net 18 jaar. Dat ene koor groeide in korte tijd uit naar twaalf. In een tijd waarin ik nog niet eens een rijbewijs had, dus bij sommige koren werd ik opgehaald en weer thuisgebracht.”

Het klaslokaal in plaats van het kantoor

Om het dagelijks brood te kunnen verdienen met muziek, profiteert hij van de grote vraag in het onderwijs. Je kon toen nog onbevoegd aan het werk als muziekdocent. Die weg kiest Zonnenberg ook. Met succes. Hij verruilt het kantoor voor het klaslokaal.

Zijn liefde voor koorzang krijgt daar de ruimte. “Op één van mijn scholen had ik op een gegeven moment een schoolkoor van 120 leerlingen. Daarmee hebben we nog op cassettebandjes opnames gemaakt, om voor een goed doel te verkopen.”

De stap naar de Evangelische Omroep

We maken een sprong in de tijd. De kalender geeft 1983 aan. De Evangelische Omroep meldt zich bij Martin Zonnenberg. “Zij vroegen mij te solliciteren om de afdeling ‘Muziek TV’ te versterken. Het duurde twee jaar voor er een reactie kwam. In september 1985 kon ik beginnen. ‘Maar wat ga je eigenlijk doen?’, kreeg ik als vraag. ‘Ik heb geen idee’, reageerde ik.”

Een idee van Arie Pronk zorgt voor invulling. Een tv-programma over jonge mensen die muziek maken, maar daarvoor nog geen vakopleiding volgen. “Arie zei: ‘Ga dat maar maken.’ Op een kladblok schreef ik enkele ideeën en wat uiteindelijk de titel zou worden op: ‘Jong Geleerd’.”

Dwarsfluitist Marjolein de Wit

Hij zette er de eerste stappen in de wereld van televisie. Op persoonlijk vlak bracht ‘Jong Geleerd’ hem in contact met dwarsfluitist Marjolein de Wit, wat tot een huwelijk tussen deze twee musici leidde.

De Ammerse musicus kon er zijn muzikale veelzijdigheid in kwijt

De echte doorbraak voor Martin Zonnenberg kwam met het nog steeds populaire EO-programma ‘Nederland Zingt’. Eind jaren tachtig was de eerste aflevering. De Ammerse musicus kon er zijn muzikale veelzijdigheid in kwijt.

Als organist, pianist, dirigent, maar zeker ook als componist. “Voor een cantate van Bach is de bladmuziek kant en klaar, maar bij de meeste geestelijke liederen moest ik zelf arrangementen maken voor allerlei bezettingen en orkest. Dat heb ik vele malen gedaan.”

‘Man van de massa’

Om daarmee meteen zijn imago van ‘man van de massa’ aan te stippen. Een etiket dat deels klopt. Zijn voorliefde voor grote muzikale gezelschappen, zoals het Sliedrechtse Mannenkoor Ichthus (175 leden) en het door hem opgerichte ‘Praise Him’ in Dordrecht (in de hoogtijdagen bestaande uit 350 zangers), ontkent hij zeker niet.

Maar de muzikale liefde van Martin Zonnenberg is veel breder. Het feit dat hij zelf het dertig leden tellende Kleinkoor Concertino opzette, het muziekgezelschap dat het eerste jubileumconcert op zaterdag 18 april in de Grote Kerk in Sliedrecht organiseert, is veelzeggend.

“We brengen dan drie van mijn composities”, vult hij aan. “Ik hoop dat bezoekers verrast worden. Zeker de meest recente cantate ‘Het Licht der wereld’, is muzikaal het spannendst. Maar er zit in mijn werken altijd een stuk herkenning. In ‘Het Licht der wereld’ hoor je bijvoorbeeld ‘Wie maar de goede God laat zorgen’ terug.”

Gevolgen van long covid

Zonnenberg noemt dit bekende lied niet voor niets. De gevolgen van long covid dwongen hem enkele jaren terug tot vele maanden niets doen. Een zware periode voor iemand die altijd bezig en op pad was.

“Die tekst is toen voortdurend in mijn hoofd geweest”, blikt hij terug. “En hij gaat al mijn hele leven met mij mee, als teken van het vertrouwen dat ik op God mag stellen. In de loop van de jaren zijn de teksten in de muzikale werken sowieso steeds belangrijker voor mij geworden.”

Het artikel gaat verder onder de foto.

Bescheiden taak als kerkorganist

Zijn geloof is onlosmakelijk met zijn carrière in de muziek verbonden. Die bracht hem in de schijnwerpers. En nee, daar is Zonnenberg niet afkerig van. Maar dienstbaar zijn staat voorop. Daarom koos hij na het groene licht van de arts om weer wat te gaan doen voor de bescheiden en ‘verstopte’ taak als kerkorganist.

“In Sliedrecht, waar ik in de Grote Kerk al vele jaren de diensten begeleid. Het orgel en de organist zijn dienstbaar. Na het amen van de preek volgt altijd een improvisatie. Dan zit ik vooraf al te broeden. Door de vele jaren ‘Nederland Zingt’ ben ik een wandelende liedencyclopedie geworden, dus ik heb maar een enkel woord nodig om een link te leggen met een toepasselijk lied.”

Met mijn eigen koren optreden in het Concertgebouw in Amsterdam, dat lijkt mij heel mooi

We begonnen dit verhaal met een dromende Martin Zonnenberg. Veel van wat hij wenste is uitgekomen. Maar een droom, die heeft hij nog steeds. “Met mijn eigen koren optreden in het Concertgebouw in Amsterdam. Ja, dat lijkt mij heel mooi. En ik hoop nog vele jaren in de muziek actief te zijn.” Hij is even stil. Dan: “Ik ben nog niet klaar, heb nog steeds wat te melden.”

Het jubileumconcert op zaterdag 18 april in de Grote Kerk te Sliedrecht begint om 20.00 uur. De toegang is gratis. Medewerking verlenen onder anderen dwarsfluitist Marjolein de Wit, diverse solisten en een strijkensemble.