De verborgen verhalen over de grote brand in Ottoland: ‘Documentaire laat iets zien over de veerkracht van het dorp’

22 februari 2026, 17:45 Nieuws

Ottoland – Het is vrijdagavond 28 februari 1986 als Ottoland wordt getroffen door een inferno. Een grote brand maakt 38 inwoners in a split of a second dakloos. Veel inwoners herinneren het zich nog als de dag van gisteren. Maar een zeker zo grote generatie heeft het alleen ‘van horen zeggen’ en realiseert zich niet hoe groot de ramp is geweest. Tijd voor een documentaire.

De documentairemakers Gerjan de Vries en Otto-Bert Thijs (van Beeldbruis) behoren tot de laatste categorie. “Het is voor ons een nieuw verhaal. Hoewel er niemand is omgekomen, moet het echt vreselijk zijn geweest. Een stuk dorpshistorie is weggevaagd. Voor ons gaaf om dit verhaal vast te mogen leggen. Bijna iedereen die we benaderen, is bereid om zijn of haar verhaal te vertellen.”

Brand krijgt een gezicht

Bij de brand raakte één brandweerman relatief lichtgewond: Jan de Gier uit Goudriaan brak zijn enkel. Gerjan de Vries: “Dat is mijn oom. En ik kom nu pas achter dit verhaal. Zo krijgt de brand 40 jaar later ook voor mij opeens een gezicht. Of eigenlijk meerdere gezichten, want we spraken voor ons bekende mensen die je helemaal niet associeert met de brand, maar die er wel bij betrokken waren. Dan komt het heel dichtbij.

Wie denkt dat het vooral een film voor brandweermannen wordt, heeft het mis. “Nee, het gaat om de verhalen er omheen”, licht Otto-Bert Thijs toe. “Over de impact van de brand. Dat Ottoland landelijk nieuws werd en voor even veranderde in een pretpark. En het laat iets zien over de veerkracht van het dorp. Dat proeven we heel sterk.”

We willen de ramp die Ottoland trof voor de volgende generatie vastleggen

Het initiatief voor de documentaire is genomen door de Stichting Autospuit Brandweer Ottoland. “We willen de ramp die Ottoland trof voor de volgende generatie vastleggen”, vertelt bestuurslid Marco Vink (31). “De generatie die de brand heel bewust als volwassene heeft meegemaakt, is er over pakweg 25 jaar niet meer. Dan verdwijnen de verhalen. Die verhalen zijn we nu aan het optekenen. En we kunnen al zeggen: het zijn mooie verhalen die tot nu toe verborgen zijn gebleven.”

‘Stuur alles wat je hebt!’

Erik Blom was twaalf op het moment van de brand. Zijn vader Ton was bevelvoerder van de Ottolandse brandweer, maar was niet thuis toen de brand uitbrak. Hij zat bij een klant in Tienhoven.

“Met een noodgang is hij met de vrachtwagen terug naar Ottoland gekomen, waarbij hij onderweg enkele pallets en planken verloor. Vanaf de ruilverkaveling is hij naar de plek des onheils gerend, waar Peet Boon z’n brandweerpak kwam brengen. Pa zag meteen de ernst van de situatie in en meldde een grote brand. ‘Stuur alles wat je hebt!’ Maar op de meldkamer geloofden ze hem aanvankelijk maar amper. Het ging toch slechts om een brand in een fietsenschuurtje in Ottoland? Uiteindelijk werd er toch groot alarm geslagen. Ik ben er zelf met mijn moeder op de fiets naartoe gegaan, op zoek naar mijn zus Marijke die op de ijsbaan aan het schaatsen was. Onderweg hoorden we de knallen van ontploffende gasflessen. Toch zijn het slechts flarden die ik me ervan herinner. Mijn vader kwam zaterdagavond pas thuis en ging meteen door naar een verjaardag…”

Harde zuidoosten wind

De winter van 1986 was streng en droog. Twee dagen voor de brand werd de Elfstedentocht verreden. En bij het uitbreken van de brand zat de Alblasserwaard massaal voor de buis om te kijken naar de bekende streekgenoot Maarten Schakel, die bij Mies Bouwman ‘In de hoofdrol’ zat. Ondertussen kleurde Ottoland oranje. De brandgloed was tot ver in de omgeving te zien. Door de harde zuidoosten wind was er geen houden meer aan. Het vuur verspreidde zich razendsnel en onder meer drie boerderijen, drie woningen en een magazijn/werkplaats werden in de as gelegd. 38 Ottolanders raakten dakloos.

De familie Groeneveld moest, helemaal ten westen van de nieuwbouw, hun boerderij nat houden om erger te voorkomen. Als ook hun rieten dak vlam zou hebben gevat, hadden de twee naastgelegen boerderijen ook direct gevaar gelopen. Het is één van de verhalen die wordt verteld in de documentaire.

Ongekende vonkenregen

Zo ook dat van het brandweerkorps Brandwijk/Molenaarsgraaf, dat als derde arriveerde en op de Vlietebrug in een ongekende vonkenzee belandde. “Vanuit de brandweer hebben we daar eigenlijk nooit iets over gehoord. Nu wel”, onthult Erik Blom. “Uiteindelijk is de brand in Ottoland de aanzet geweest voor de professionalisering van de brandweer in de regio.”

De verborgen verhalen zijn talrijk. Van de Ottolandse brandweercommandant Cees Koorevaar, van de gewonde brandweerman Jan de Gier, van de familie Den Boer en van Dick Swijnenburg die tot de getroffenen behoorden, van Nico Korevaar die nog maar net bij de brandweer zat, van regionaal brandweercommandant Huub van der Weijden en van beginnend Het Kontakt-journalist Rick den Besten.

Het is fascinerend en angstaanjagend tegelijk

Het is slechts een greep uit de documentaire. Gerjan de Vries: “De moedeloosheid van de brandweer komt er ook in terug. Het natuurgeweld was niet te stoppen. We spraken met de man die de koeien losmaakte, met hulpverleners en met degene die als eerste is gaan blussen. Eigenlijk wordt het een soort reconstructie van hoe het nu eigenlijk precies is gegaan. Ook de betrokkenen zullen in de documentaire nieuwe dingen horen.”

“Het is fascinerend en angstaanjagend tegelijk”, ervaart Otto-Bert Thijs. “We komen ook tegenstrijdige verhalen tegen, bijvoorbeeld over wat er is gebeurd met het vee. Voor ons is het eer om hieraan mee te mogen werken. Dit is precies wat we als Beeldbruis willen doen. De liefde voor ons vak en voor de regio komen in deze opdracht mooi samen.”

360 graden-plaatje

Het wordt voor De Vries en Thijs hard doorwerken om de documentaire op tijd af te hebben. “We hebben inmiddels zoveel materiaal, dat is ongekend. Het wordt nog een hele missie om dat terug te brengen tot maximaal een uur. Toen we aan deze klus begonnen, hebben we ons de vraag gesteld: leeft de brand nog steeds in Ottoland en zo ja, waarom dan? Nou, bij de generatie 50+ staat de brand in ieders geheugen gegrift. De generatie daarna weet er veel minder van. In de documentaire willen we vooral laten zien hoe de betrokkenen op hun manier, allemaal vanuit een andere hoek, de ramp die Ottoland trof hebben beleefd. En dat is een soort 360 graden-plaatje aan verborgen verhalen geworden.”

Première

De documentaire wordt op zaterdag 28 februari 2026, exact 40 jaar na de brand, vertoond in het dorpshuis van Ottoland. Om 15:00 uur is er een officieel gedeelte voor genodigden met onder meer de première. Ook zal het eerste ontwerp van een blijvende herinnering te zien zijn, die later dit jaar mogelijk bij de Vlietebrug zal worden geplaatst.

’s Avonds zijn er twee vertoningen: om 19:00 uur en om 21:00 uur. Niet alleen voor Ottolanders, maar voor iedereen die er belangstelling voor heeft. De toegang is gratis; wel staat er een melkbus als fooienpot, net als in de dagen na de brand.

Over de stichting
Stichting Autospuit Brandweer Ottoland is een initiatief van Erik Blom, Marco Vink en Arie den Besten. De stichting heeft de autospuit (een Chevrolet) in beheer die van 1956-1978 dienst deed in Ottoland. Deze komt te staan in de oude brandweergarage achter de hervormde kerk, die de stichting gaat huren van de gemeente Molenlanden. Hierin zal ook permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de Ottolandse brandweer te zien zijn. Naar verwachting kan het ‘mini-museum’ aan het einde van komende zomer worden geopend.
De stichting zet zich in voor het behoud van het cultureel erfgoed rondom de brandweer in Ottoland. Met projecten, evenementen en educatieve initiatieven brengt zij de geschiedenis van het dorp en haar hulpdiensten onder aandacht van jong en oud.