Een klein verhaal over een grote oorlog: niet eerder gepubliceerde herinneringen inwoonster Bleskensgraaf aan Tweede Wereldoorlog

4 juli 2025, 08:00 Nieuws 80 jaar Vrijheid

Bleskensgraaf - In 2010 zette Pleuna van Dijk-Smit haar herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog op papier. Als kind maakte ze in Bleskensgraaf het bombardement en de oorlogsjaren mee. Haar verslag, bedoeld voor haar kinderen en kleinkinderen, kwam onlangs in Het Kontakt voor het eerst deels naar buiten toe.

‘Zondagmorgen 12 mei hebben wij met elkaar nog wat gegeten. Wij met z’n vijven: onze vader en moeder, de oudste dochter Corrie, 14 jaar, en onze Jo, 11 jaar, en ik als jongste. De twee soldaten die bij ons waren ingekwartierd zaten er ook bij. Het waren aardige jongens. Ze hebben ons nog jaren lang kaarten gestuurd uit Limburg. Ze lieten ons ook nog foto’s zien van hun ouders en even leek het allemaal niet zo erg.’

‘Toen hoorden we vliegtuigen komen. Het was pas zes uur. De soldaten zeiden: ‘Nu gaat het gebeuren’. We moesten allemaal naar de kelder. De kelder lag onder de winkel en werd gebruikt voor voorraad. Voor mij was het heel vreemd, omdat ik nooit in die kelder was geweest. In de winkelvloer was een luik en vandaar een trap naar een best wel diepe kelder. Omdat ik daar niets nodig had, mocht ik daar nooit komen. Heel verbaasd was ik dat ik nu ook die trap af mocht.’

‘De vliegtuigen begonnen met bommen gooien. Bij de eerste bom viel onze schoorsteen van ons dak, precies voor het kelderraam waar onze vader de spijlen nog had weggehaald. Zodat we, als het nodig was, daardoor konden vluchten. Bij de tweede bom vloog door de luchtdruk het luik bij de trap open. Hoe lang we gezeten hebben, weet ik niet. Het was angstig in dat daverende geluid.’

‘Toen het wat rustiger werd, zijn we naar boven geklommen. We waren bijna buiten toen de vliegtuigen weer kwamen. Door onze winkeldeur kwamen twee meisjes binnen die op de vlucht waren. Ze zijn met ons de kelder in gegaan. De meisjes hadden een heel verdrietig verhaal. Ze waren zaterdag al van Oud-Alblas naar ons dorp gekomen. Gevlucht, omdat ook Alblasserdam was gebombardeerd. Een moeder met zes kinderen. Ze waren dichtbij ons huis ondergebracht. Dat huis was zo erg geraakt, dat ze hun moeder en nog vier kinderen niet meer onder het puin weg konden krijgen. Alleen de twee meisjes hadden het overleefd.’

De verwoestingen na het bombardement van Bleskensgraaf.

‘Toen het voor de tweede keer rustig werd, zijn we uit de kelder geklommen. Onze moeder heeft nog vlug voor allemaal een jas gepakt. Ons huis brandde al. Toen we de deur uitgingen, zagen we alleen maar vuur. Tegenover ons huis stond de kerk te branden. Overal lag puin. Daar doorheen zijn we over de brug het weiland in gevlucht. De meisjes uit Oud-Alblas liepen met ons mee. Toen we zo het weiland inliepen, werd ik gedragen door één van de soldaten.’

‘In het weiland waren veel mensen uit het dorp. Wanneer er weer vliegtuigen kwamen, moesten we plat op de grond gaan liggen. Na het eten zijn de mannen iets gaan maken van takken met veel bladeren. Ze zetten de takken schuin tegenover elkaar. Zo kregen we een soort tent, waar we op een rij in zijn gaat zitten. Zo hadden we iets van camouflage.’

‘In de lucht werd het rustiger. We gingen terug naar het dorp. Over het puin gingen we weer over de brug. Het tweede huis naast de brug was van ons. Maar er was geen tweede huis, geen één huis was er meer. Er was niets anders dan puin. Ik zie onze vader nog kijken dat er niets over was. Alles was verbrand en ik moest denken aan onze goudvissen. Ook die waren verbrand, wat zielig. En de chocoladepudding en mijn mooie poppenwagen. Ook die nieuwe jurken en alle poppen en alle speelgoed. Het was te erg om te begrijpen.’

‘Toen gingen we met elkaar naar het huisje van opa en opoe Smit. Dat huisje stond aan de buitenkant van het dorp en was niet verbrand. Die nacht hebben we daar allemaal op de grond geslapen.’

‘Nooit zullen we ’t vergeten, die vrijdag 4 mei 1945. Wij gingen gewoon naar school. De Duitsers liepen op hun laatste benen. Naast onze school was een garage. Daar hadden ze een hele tijd gebivakkeerd. ’s Morgens al zagen we ze gaan. Ze marcheerden niet meer en zingen was er helemaal niet bij. ’t Was echt een verlopen stelletje. Niemand zei er iets over. De meester ook niet. De angst zat er nog in en in die laatste dagen hoorden we ook dat ze zomaar iemand dood durfden schieten. Zoals ieder vrijdag gaf de meester het psalmversje op dat we moesten leren voor de maandag. Dat was psalm 85:1: ‘Gij hebt Uw land, o Heer, die gunst betoond, dat Jacobs zaad opnieuw in vrijheid woont.’

‘Op een gegeven moment gooide meester Vink alle ramen van het lokaal wijd open. Die ramen grensden aan de garage met Duitsers. Toen deelde hij zangboekjes uit die we in geen jaren hadden gezien. Boekjes met Vaderlandse versjes, die mocht niemand meer in huis hebben. Maar ze waren er nog. Wat hebben we gezongen. ‘Gelukkig is het land’, ‘We leven vrij, we leven blij’, ‘We willen Holland houwen’ en nog veel meer. Nooit eerder hadden we zo gezongen. We zongen haast het dak van de school.’

‘Diezelfde avond hoorden we dat het vrede was. Ik uit bed. Jas aan over mijn nachtpon. Die pon was trouwens een oude jurk. We hadden geen pon meer, maar dat gaf niets. In mijn haren had ik papillotten. En wij naar buiten, naar de brug. Daar was het ineens voor mensen en kinderen. Er is een vreugdevuur gemaakt met hooi van boeren, midden op de brug. Daar sprongen we omheen.’

‘Zondag gingen we net als anders naar de houten noodkerk. Onze eigen dominee Van Sliedrecht preekte over God, Nederland en Oranje. Toen werd na jaren in de kerk weer het volkslied gezonden. Daar kwamen ook tranen bij te pas.’

‘Het werd maandag en we gingen naar school. Voor het eerst in een vrij land. Ook die dag werd bijzonder. In optocht gingen we met alle klassen naar het dorp. De meester zei: ‘We gaan de koningin ophalen’. Bij het huis van de familie Aantjes werd gestopt. Een grote ingelijste foto van koningin Wilhelmina werd overhandigd aan de grootste jongens, die vooraan stonden. Het was dezelfde foto die voor de oorlog in de school hing. Toen dit niet meer mocht, is de foto stilletjes verstopt. Zo gingen we met de koningin de brug over en daar werden we allemaal opgesteld. Met alle kinderen hebben we toen psalm 68:10 gezongen: ‘Geloofd zij God met diepst ontzag’. Van alle kanten kwamen mensen naar de brug. Natuurlijk zongen we ook het Wilhelmus.’

‘Vlakbij de brug woonde bakker Baan. Die kwam ons trakteren. We kregen allemaal een snoepje, terwijl die allang niet meer te koop waren. Toch is er van alles stilletjes bewaard. Aan de andere kant van de brug ging ook een winkeldeur open. Bij Van Zessen was er ook nog snoep in huis. Terwijl we amper meer wisten hoe snoepjes eruit zagen, kregen we er allen twee tegelijk. We hebben ook nog in optocht door het dorp gelopen en toen weer naar school. Koningin Wilhelmina werd weer op het oude plaatsje opgehangen.’

De drie zusjes Smit.

‘Die maandag kreeg nog een heel mooi slot. Voor het huis van Van Zessen stond een huisorgel op de stoep. Ons aller Jan Baan nam plaats achter het orgel. Van alle kanten kwamen mensen aanlopen. Het zingen begon heel spontaan. Groot en klein met elkaar. Eensgezind en allemaal blij met de lang verwachte bevrijding. We wisten niet van ophouden.’

‘Verder waren er veel fijne dingen. We kregen wittebrood uit Zweden. Dit leek wel gebak. We kregen weer biskwie, grote blikken vol. We kregen ook repen chocola. Uit kranten knipten we zorgvuldig alle foto’s van het Oranjehuis. Omdat er niets was om iets in te plakken, gebruikten we daar onze volle schoolschriften voor. Plaksel was er natuurlijk niet, maar dat maakte onze moeder zelf van stijfsel.’

‘Het werd een fijne zomer. Wat hebben we gespeeld. De mooiste plek was op het fundament van de nieuwe kerk. Omdat alle materiaal nog niet aanwezig was heeft de bouw van de kerk een poos stilgestaan. Een fijner plek was niet te vinden. Aan de waterkant. Er waren hopen zand.’