Groot deel oppositie én coalitie Zuid-Holland zeer kritisch op nieuw stikstofplan provincie: onzeker of SANE groen licht krijgt

2 juni 2025, 11:41 Nieuws

Alblasserwaard - Uitgesproken kritisch is de meerderheid van Provinciale Staten op het nieuwe pakket stikstofmaatregelen van de provincie Zuid-Holland. Of er groen licht komt voor de omstreden Samenhangende Aanpak Natuurherstel en Economie (SANE) is nog verre van zeker.

Politiek het meest opmerkelijk: coalitiepartij BBB vroeg de eigen gedeputeerden Mariëtte van Leeuwen en Frank Rijkaart tijdens de voorbereidende commissievergadering het pakket niet eens in stemming te brengen, maar het terug te leggen op de tekentafel. SGP, Ja21, Forum voor Democratie en ChristenUnie vonden dat ook. Dat was niet voldoende voor een meerderheid. Provinciale Staten hakt daarom op 11 juni de knoop door of SANE al dan niet doorgaat.

Zeker zo opvallend was dat naast BBB twee andere coalitiepartijen zich zeer kritisch toonden op het voorgestelde pakket aan maatregelen. “Dit schendt het vertrouwen bij de gebiedsprocessen”, benadrukte Mirjam Nelisse (VVD). “SANE heeft voor veel onduidelijkheid gezorgd bij onze achterban.” En Tea Both-Verhoeven (CDA): “Er gaan zoveel berichten en geruchten rond die het vertrouwen schaden. Het is een ongelofelijk verward kluwen.”

‘SANE gooit juist de knuppel in het hoenderhok’

Twee belangrijke pijnpunten die veel van de partijen inbrachten: als eerste de manier waarop de gedeputeerden met name de agrarische achterban meegenomen had. Vanuit die hoek kwam felle kritiek; organisaties als de LTO voelden zich overvallen en, doordat in SANE staat dat zij hun inbreng hadden gehad, misbruikt.

“We zijn hier oprecht verbaasd over”, zei Djoeki van Woerden-Kerssen (ChristenUnie). “Dit plan trekt de energie uit de gebiedsprocessen. Je moet een broedende kip niet storen. SANE gooit juist de knuppel in het hoenderhok.”

Gemeenten helemaal over het hoofd gezien

De plattelandsgemeenten, nauw betrokken bij de al jaren lopende gebiedsprocessen om de stikstofuitstoot terug te brengen, werden door de provincie zelfs helemaal over het hoofd gezien.

“Dat is absoluut niet goed gegaan”, gaf gedeputeerde Mariëtte van Leeuwen toe. “We dachten alles in beeld te hebben, maar juist degenen die het dichtst bij je staan, zie je als eerste over het hoofd. Zij krijgen een zeer prominente plek bij de bewaking van het vervolgproces.”

Industrie en mobiliteit

Voorstanders waren er ook. Partijen als GroenLinks-PvdA, SP en D66 stelden dat de provincie niet afwacht en daadkracht toont. Dat beaamde Van Leeuwen, maar tegelijkertijd benadrukte ze juist dat er nog niets concreet op tafel ligt.

“Dit is geen pakket aan maatregelen”, vatte zij samen. “Er is nog alle ruimte om invloed uit te oefenen op de verdere uitwerking. Vanzelfsprekend maken we daarbij gebruik van de input vanuit de gebiedsprocessen die al lopen.”

Uitsluitend gericht op melkveehouderij

Het tweede pijnpunt is het feit dat de vier maatregelen van SANE uitsluitend gericht zijn op de melkveehouderij. Betrek ook vanaf het begin sectoren als industrie en mobiliteit erbij, was de oproep van een groot aantal partijen.

De weerlegging van Van Leeuwen: “De industrie is vooral een aangelegenheid van het Rijk. Nemen wij als provincie maatregelen gericht op deze sector, dan kan de internationale concurrentiepositie verslechteren. Daar heeft heel Nederland last van.” Het schoot bij de VVD in het verkeerde keelgat. “We hebben de beste landbouwsector ter wereld en daar nemen we wel maatregelen. Ik hoop toch dat u de internationale concurrentiepositie van de landbouw niet vergeet.”

‘SANE is geen wondermiddel, maar het is een begin’

De enige coalitiepartij die SANE wel een warm hart toedraagt, GroenLinks-PvdA, vond het bij monde van Adem Mustafa Negash ‘niet meer dan logisch om nu als eerste naar de landbouwsector te kijken’. “SANE is geen wondermiddel, maar het is een begin. Blijf met betrokkenen in gesprek om de onrust weg te nemen.”

‘Er zijn helaas veel misverstanden ontstaan’

Die onrust had volgens BBB-gedeputeerde Van Leeuwen veel minder groot geweest, als zij tijdens de hoorzitting in april (toen tientallen inspreker urenlang hun onvrede lieten blijken) over SANE de kans had gehad om uitleg te geven. “De uitkomsten van dit pakket kunnen wat er nu al gebeurt in de afzonderlijke gebieden juist versnellen. Er zijn helaas veel misverstanden ontstaan. De hoorzitting heeft daar niet bij geholpen. Had ik gelegenheid gehad om te reageren, dan hadden heel veel mensen met heel veel minder buikpijn naar buiten gegaan. Ik hoor nu: u pakt de boeren te makkelijk, maar misschien bevrijden we ze juist uit een impasse.”