met foto’s en video

Verhaal Duitse radarpost uit Tweede Wereldoorlog bij Wijngaarden komt tot leven

18 april 2025, 11:19 Nieuws 80 jaar Vrijheid

ALBLASSERWAARD • Duitse Luftwaffe-soldaten, een radarpost en het neerschieten van vliegtuigen: dat verhaal is terug te lezen op een nieuw herdenkingsbord bij Wijngaarden.

Het is in de rust van het landelijke gebied langs de Zwijnskade, op de grens van Wijngaarden, Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam moeilijk voor te stellen, maar hier werd een deel van de bloedige strijd in de Tweede Wereldoorlog uitgevochten.

Een radarpost op deze plek hielp de vliegtuigen van de Luftwaffe hun locatie te bepalen en leverde zo een bijdrage aan het opsporen en neerschieten van geallieerde vliegtuigen op. De luchtwachtpost bij Wijngaarden speelde een rol in het neerhalen van ongeveer twintig vliegtuigen in de Alblasserwaard. Een verhaal dat lang voor velen onbekend bleef.

Vier tot zes Luftwaffe-soldaten

Op initiatief van Norbert Zaalberg, inwoner van Wijngaarden, kwam daar verandering in. Hij hoorde van plaatsgenoot wijlen Teus Koorevaar over een luisterpost in Wijngaarden. Samen met Arjan Wemmers uit Molenaarsgraaf en later ook Danny Stam uit Bleskensgraaf en Bert de Jong uit Hardinxveld-Giessendam ging hij op zoek naar meer informatie.

Het bleek te gaan om een post die net op het grondgebied van Hardinxveld-Giessendam lag. Vier tot zes Luftwaffe-soldaten en een officier woonden en werkten daar in een barak, met daarbij een antennemast met ongeveer acht meter. Deze was verbonden met de radarapparatuur in de barak. Op zijn beurt was het weer onderdeel van een netwerk van zulke posten.

Verboden gebied (maar niet op zondag)

De militaire locatie zelf was goed verdedigd: er werd een aarden wal van ongeveer drie meter hoog aangelegd, afgezet met prikkeldraad. “Tegenwoordig is in het weiland er niks meer van te zien”, vertelt hij. “Dit was in de oorlog zogenaamd Sperrgebiet. Je mocht dus niet over de Zwijnskade lopen, dat was verboden. Alleen op zondag, om naar de kerk te gaan, heb ik wel eens begrepen.”

Vertellen van verhalen

Donderdag onthulden de burgemeesters Theo Segers van Molenlanden, Jan de Vries van Sliedrecht en Dirk Heijkoop van Hardinxveld-Giessendam een herdenkingsbord met daarop informatie over deze episode uit de oorlogstijd in de Alblasserwaard.

In hun toespraken was het belang van het blijven vertellen van verhalen de rode draad. “Wat er echt gebeurd is, dat zullen we nooit voor honderd procent weten”, zei Dirk Heijkoop. “Iedereen heeft zijn of haar eigen herinneringen, zodat er allerlei varianten rondgaan.”

Niet luisterpost, maar radarpost

Om toch dichtbij de waarheid te komen, is voortdurend onderzoek nodig. Dat zorgde er bijvoorbeeld voor dat er op het herdenkingsbord niet ‘luisterpost’ komt te staan, maar radarpost. “Op het allerlaatste moment is dankzij Bert de Jong duidelijk geworden dat het daarom ging.”

Teug naar de verhalen: burgemeester Theo Segers sprak gericht de kinderen aan met een verhaal over zijn vader, die namelijk naar zijn zeggen persoonlijk gezorgd had voor de uiteindelijke nederlaag van het Duitse nazi-regime. “In het huis waar hij woonde, sliepen ook Duitsers. Die waren daar ingekwartierd. Zij deden hun kleren in de was. Aan de waslijn hing dan de koppel, de riem, van de soldaten. Daar zaten kogels in.”

Hij vervolgde: “Mijn vader heeft toen stiekem, dat is echt gebeurd, een kogel eruit gehaald, open gepeuterd, het kruit eruit gehaald en de lege huls weer teruggestopt. En bij het meest belangrijke schot van de oorlog, zo vertelde hij later, schoot de Duitse soldaat en gebeurde er niets. Door mijn vader. Zo heeft hij de oorlog gewonnen.”

Serieuze boodschap

Het is een visie op het verloop van de Tweede Wereldoorlog die de geschiedenisboeken waarschijnlijk niet gaat halen. Maar Segers verbond er een serieuze boodschap aan. “Het steeds vertellen van verhalen is zo belangrijk, om levend te houden wat oorlog inhoudt. Zeker gezien het feit dat niet zo ver hier vandaan, in Oekraïne, er weer oolog is. Om voor te stellen wat dat inhoudt, moeten de verhalen blijven klinken.”