Verse vis en oude ambachten: Arkel wordt één dag openluchtmuseum

ARKEL • De omgeving van Melkfabriek De Linge in de Arkelse Folkertstraat is tijdens Open Monumentendag een kleinschalig openluchtmuseum. Met twee antieke voertuigen kunnen bezoekers zich laten verplaatsen naar andere open gestelde historische gebouwen in de buurt.

De melkfabriek. Boeren brachten er van 1916 tot 1984 hun melk naartoe om er onder andere kaas van te laten maken. Vandaag is het een plek die geschiedenis ademt en tegelijkertijd bruist van hedendaagse activiteiten, dankzij diverse ondernemers die zich in de bijgebouwen vestigden. Een betere plek had de Historische Vereniging Arkel en Rietveld niet kunnen uitzoeken voor de viering van Open Monumentendag op zaterdag 14 september.

Verbonden met historie

Drijvende kracht achter de activiteiten is Wilma van den Heuvel. Ze is lid van de historische vereniging in haar dorp en coördineert dit jaar Open Monumentendag in Arkel. “Ik vind het belangrijk dat de jeugd weet hoe het vroeger is geweest”, zegt ze. “Ik woon zelf in een boerderij uit 1830. Daardoor ben ik gaan graven in het verleden en kreeg ik meer verbondenheid met geschiedenis. Historie hoort bij de mens, we zijn ermee verbonden. Ik denk dat je het verleden alleen maar kan uitbeelden door het te laten zien.”

Oude voertuigen

Het verleden laten zien, dat is precies wat vrijwilligers gaan doen op 14 september. Gehuld in kleding van weleer tonen ze oude ambachten, gebruiken en voertuigen, waaronder antieke tractoren. Wilma: “Dat gebeurt bij de oude melkfabriek en in de nabije omgeving.”

Proeverijen

Op het programma staan proeverijen van onder andere kaas, wijn, honing en ambachtelijk verwerkt fruit, denk aan sappen en jam. “Kinderen kunnen meedoen met potten bakken en proberen te spinnen. Een ambachtelijke visbakker bakt vis op een vuurduvel, zoals vroeger werd gedaan. Verder zijn er mandenvlechters, stoelmatters, vachtvilters, een smid en mensen die visnetten boeten.”

Wastobbe

Om te ervaren hoe bijzonder het vroeger was om op de foto te gaan, is er een fotograaf die foto’s maakt in ouderwetse stijl. Het resultaat is zwart-wit uiteraard. “Ook worden er op straat oude gebruiksvoorwerpen getoond en gedemonstreerd. Er is bijvoorbeeld iemand die de was komt doen met een oude wastobbe, een wasbord en wringer.”

Roskarnmolen

Wie in de Folkertstraat is uitgekeken, kan op een oud legervoertuig of in een oude brandweerwagen stappen. “Die rijden de hele dag als een hop-on, hop-of door Arkel en verbinden de locaties met elkaar. Maar zelf op de fiets het rondje maken kan ook. De andere historische plekken zijn: de gerestaureerde roskarnmolen en de Koepelkerk aan het Kerkeind en molen Jan van Arkel aan de Vlietskade. In de molen mogen bezoekers ook bovenin kijken. De roskarnmolen is tijdens Open Monumentendag bereikbaar via het pad aan de Arkelse Onderweg, tussen de nummers 19 en 21. In de Koepelkerk zijn muzikale optredens.”

Paard liep rondjes

De roskarnmolen werd vroeger gebruikt voor het malen van graan. “Dan hoefden de boer en boerin niet met hun graan naar een korenmolen, maar konden zelf hun graan malen. Ook werd de molen gebruikt om melk te karnen. Een paard liep rondjes om de molen in beweging te houden.”

Expositie

Het museum in de melkfabriek zelf is ook zeer de moeite waard. Op de begane grond proeven bezoekers de sfeer van de oude fabriek en is een expositie ingericht. “Met voorwerpen, foto’s en teksten over het verleden, van de Batavieren tot de Betondakkers. We hebben onder andere archeologische opgravingen uit Arkel, spullen van de oude melkfabriek en informatie over het ontstaan van Betondak.”

Kruidenierswinkel

Op de eerste verdieping van het museum zijn een huiskamer en kruidenierswinkel uit de dertiger jaren ingericht. In de vroegere directeurskamer zijn de meubels en voorwerpen uit de burgemeesterskamer van het oude gemeentehuis ondergebracht. Alles staat erbij alsof een burgemeester uit vervlogen tijden elk moment kan binnenstappen. Of misschien Swiebertje.

Meer informatie

Niet alleen in Arkel zijn activiteiten. “In heel Molenlanden wordt van alles gedaan”, vertelt Wilma. “Er rijdt een bus rond die de dorpen met elkaar verbindt. Meer informatie is te vinden op de website van de gemeente en op de site van Open Monumentendag.”

Uitgaansjurk

Ook Wilma zal tijdens Open Monumentendag rondstappen in historische kleding. Met een lach: “Ik sta nog in dubio: trek ik mijn boerinnenkleding van omstreeks 1900 aan of een uitgaansjurk uit de jaren zestig?”

Open Monumentendag in Arkel duurt van 10.00 tot 16.00 uur.