Molenlanden zondert oude begraafplaatsen uit van ruiming

MOLENLANDEN • De oude begraafplaatsen in de dorpen Brandwijk, Schelluinen, Nieuw-Lekkerland en Wijngaarden zullen de komende decennia niet worden geruimd. De SGP diende hiervoor dinsdagavond een amendement in dat steun kreeg van een meerderheid.

VVD en Doe Mee stemden niet in. Deze partijen vinden dat voor alle graven een gelijke behandeling zou moeten gelden.Het amendement van de SGP maakt onderscheid tussen de vier oude begraafplaatsen en oude delen van nieuwere begraafplaatsen.

Oude delen

De gemeenteraad besloot niet alleen de vier oude begraafplaatsen voorlopig met rust te laten, maar ook op oude delen van nieuwere begraafplaatsen niet ondergronds te ruimen, totdat 75 procent van de graven vervallen is verklaard. Ook mag pas geschud worden als ruiming én herinrichting gaan plaatsvinden.

Toekomstige raad

Pas bij een dreigend capaciteitstekort komen de oude begraafplaatsen weer in beeld. Een toekomstige gemeenteraad kan dan een eigen afweging maken. Daarbij zal een raad moeten meewegen dat de omstandigheden (zoals de grondwaterstand) de oude hoven vaak minder geschikt maken voor hergebruik.

In Brandwijk hingen in het verleden briefjes op de oude begraafplaats, met de mededeling dat er geruimd zou gaan worden. Dat zorgde voor onrust

Monument

De oude begraafplaats aan de Lekkerlandse Lekdijk is een monument en is dankzij die beschermde status dus sowieso uitgezonderd van ruiming.

Onrust

Namens de SGP lichtte Corné Egas het amendement van zijn partij toe. “We willen nu zekerheid en rust geven in de dorpen waar dit speelt. Het zijn dorpen waar ook een nieuwe begraafplaats is. In Brandwijk hingen in het verleden briefjes op de oude begraafplaats, met de mededeling dat er geruimd zou gaan worden. Dat zorgde voor onrust.”

Verschil?

Anne Marie Mollema (Doe Mee) was het niet eens met Egas. “Die briefjes hingen volgens mij op alle begraafplaatsen waar geruimd zou gaan worden. Ik begrijp dat het onrust gaf, maar wat is het verschil tussen de ene begraafplaats en de andere?”

Eeuwigdurende graven

Volgens Egas moeten oude begraafplaatsen in de beleving van inwoners met rust gelaten worden. “In de beeldvorming zijn dit gesloten begraafplaatsen. Er liggen veel eeuwigdurende graven. Dorpelingen zeiden: ‘Ruimen is toch niet nodig, op de nieuwe begraafplaats in ons dorp is toch ruimte genoeg?’ Ik vind: waarom zou je die moeite nemen voor plekken die je op korte termijn toch niet kunt hergebruiken?”

Niet nodig

Mollema wilde van Egas weten: “Op het moment dat een nieuwere begraafplaats vol is, hebben we het dan over nodig ruimen?” Egas: “Er zou een situatie kunnen ontstaan dat de nieuwe niet meer uit te breiden zijn, dat je over 20 jaar toch weer naar oude begraafplaatsen gaat kijken. Nu is het niet nodig. Ik denk dat een college te zijner tijd terug moet naar een raad.”

Het college zou het liefst overal ruimen waar 75 procent van de graven vervallen is verklaard

Opnieuw debat

Wethouder Jan Lock legde uit dat er op de oude begraafplaatsen de komende tijd hoe dan ook niet geruimd kan worden. “Er zijn daar veel graven voor onbepaalde tijd, waarvan de rechthebbenden nog in leven zijn. Het college zou het liefst overal ruimen waar 75 procent van de graven vervallen is verklaard. Maar we willen ook helderheid voor inwoners. Dus we kunnen als college meegaan met het amendement van de SGP. Maar als we het 75-procentcriterium naderen en er ruimte nodig is, hebben we met de dan zittende raad opnieuw een debat over deze begraafplaatsen.” Lock noemde een termijn van 20 à 30 jaar.

Niet bruikbaar

Lock erkende: “Als alle begraafplaatsen gelijk waren, zou je het gelijkheidsprincipe kunnen toepassen. Maar we hebben te maken met verschillende omstandigheden.” Mollema: “Wat bedoelt u precies met het gelijkheidsprincipe?” Lock: “Als je zegt dat een graf geruimd kan worden zodra de rechten vervallen zijn, zowel bovengronds als ondergronds, en die plek opnieuw gebruikt. In de gevallen waar we het nu over hebben kan geruimd worden, maar is de plek niet bruikbaar, dus ruim je terwijl je niks met de ruimte kan doen. Het gelijkheidsprincipe staat wat het college betreft niet ter discussie, maar het overal toepassen en de ruimte opnieuw gebruiken is in de praktijk onmogelijk.”

Emotioneel betrokken

Ook Bert Snoek (VVD) was het niet met de wethouder eens. “Wat is dan het kenmerkende verschil tussen de oude begraafplaatsen en de oude delen van andere begraafplaatsen? Die hebben toch dezelfde problematiek wethouder?” Lock: “De context bepaalt of je het gelijksheidsbeginsel ter wille van nieuwe ruimte toepast. Als je ruimt en je kunt verder niks met de ruimte, roept dat vragen op. Neem het voorbeeld van Brandwijk. Er zijn daar mensen die er heel emotioneel bij betrokken zijn. Vanuit de context denk en beweeg je mee met de samenleving. En wat op oude begraafplaatsen speelt, speelt in mindere mate op oudere delen van nieuwere begraafplaatsen.”

Lijst

Ook de lijst ‘Historische graven en opvallende grafbedekking’ kwam aan de orde. Het college stelt voor om graven die voorkomen op deze lijst uit te zonderen van ruimen, waarbij voor historische persoonlijkheden geldt dat boven- én ondergronds niet wordt geruimd. Voor opvallende grafbedekkingen geldt dat alleen bovengronds niet wordt geruimd.”

Gesprek

VVD, DM en CU dienden dinsdag een amendement in waarin ze vragen om in het tweede halfjaar van 2024 met elkaar in gesprek te gaan over de criteria op de lijst. De voltallige raad stemde daarmee in.

Quote van de week

De quote van de week kwam van wethouder Jan Lock: “Ik vind dit wel een verhelderend debat. Soms moet je jezelf dingen horen zeggen om te snappen waar je het over hebt.”

Criteria historische graven en opvallende grafbedekking

Historische persoonlijkheden:
(Minimaal twee punten nodig om op lijst te komen)
• Grote bekendheid en algemene positieve waardering
• Langdurig (minimaal 10 jaar) van grote betekenis geweest voor de/in de dorpsgemeenschap en/ofdaarbuiten
• Bestuurders zullen in meerdere sectoren (kerkelijk, politiek, maatschappelijk, enz.) actief moetenzijn geweest
• Personen uit geslachten die vele jaren één bepaalde functie hebben uitgeoefend
• Personen die een bedrijf groot hebben gemaakt en daardoor voor de gemeenschap van grote betekenis zijn geweest
• Uit cultureel oogpunt belangrijke personen.

Bijzondere graven:
(Minimaal één punt nodig om op lijst te komen)
• Grafkelder
• Oorlogsmonument
• Grafbedekking ouder dan 1900
• Zuil/naald of obelisk
• Hekwerk van giet of smeedijzer
• Uniciteit qua vorm of materiaal
• Vertegenwoordigen van een periode of stijl.

Lees ook

Verontwaardiging bij Doe Mee over onderscheid graven: ‘Alle mensen zijn van gelijke waarde’