De wind in de oorschelpen

Lang geleden keek hij met één oog naar de meiden en met zijn andere lonkte hij naar de molens die op zijn pad kwamen. De bekentenis dat de Lexmondse molen zijn tweede liefde is, klinkt dan ook volkomen logisch. Halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw gebeurde het onvermijdelijke: Van Aalsburg meldde bij het Gilde van Vrijwillige Molenaars dat hij zijn diploma wilde halen. Groot voordeel was dat hij gepokt en gemazeld is in de polder. “De stad is niets voor mij. Ik hoor thuis tussen de fazanten, eenden, hazen, meerkoeten en waterhoentjes. Mijn voorouders waren jagers en vissers; ze hadden kennis van de natuur en het weer, en dat hebben ze op mij overgedragen.”

De studie was grotendeels theoretisch en pittig. De boekenkennis heeft hij er allemaal in moeten stampen. Veel leuker waren de stages die Leen liep. Hij is bij liefst elf molenaars, merendeels beroeps, in de leer geweest. Het waren stuk voor stuk oude rotten in het vak die inmiddels allen naar het kerkhof zijn gedragen. “Ze hadden allemaal een poldermolen. Ik ben blijven plakken bij Cornelis Noorlander, molenaar van De Hooge Molen in Nieuw-Lekkerland. We keken door dezelfde bril en van hem heb ik het vak geleerd. Hij was als een tweede vader voor mij. Ik denk nog vaak terug aan die tijd.”

Leen van Aalsburg, die al lang wist dat er een molenaar in hem school, was als een kind zo blij toen hij zijn diploma op zak had. Los van de kennis van het weer had hij als pluspunt dat hij timmerman was en in staat was zowel het reguliere onderhoud als kleine reparaties uit te voeren. In de Vijfheerenlanden stonden ook toen nog maar vier molens. In de Alblasserwaard waren er meer, maar geen enkele was vacant. “Ik kwam erachter dat er wel één vrij was in Uithuizermeden. In het weidse Groningse land, met de Dollard op de achtergrond, stond De Goliath, een molen met een respect afdwingende naam. Ik was destijds net zo krankjorum als nu en ondanks een afstand van 230 kilometer heb ik er gesolliciteerd als vrijwillige molenaar. Het maakte mij niet uit om elke zaterdag heen en weer te rijden om me bezig te kunnen houden met een fantastische hobby, maar het is niets geworden.” Omdat Van Aalsburg overal in de streek wat ‘posten’ had uitstaan, werd hij betrekkelijk snel getipt dat poldermolen Den Bonk vrij zou komen. Hij kende die molen van het voorbijrijden en wist dat er in 1767 al een stond. “Deze is van later datum, maar ik ben er nooit achter gekomen wanneer die is gebouwd. Na de Tweede Wereldoorlog is de molen stopgezet, maar hij is wel altijd bewoond geweest. Hij moest dringend gerestaureerd worden en nadat dat was gebeurd is hij in 1975 weer gaan draaien. Piet den Braven, een zoon van de voorlaatste molenaar, had er de kwaliteiten voor maar hij werd te oud voor het fysiek inspannend werk. Vooral het op de wind zetten en de zeilen ervoor leggen is bepaald geen werk voor watjes.”

Van Aalsburg werd in 1980 benoemd als vrijwillig molenaar van Den Bonk. Hij had de verplichting om de wieken tenminste 60.000 omwentelingen per jaar te laten maken. Voor hem was dat een fluitje van een cent, want zijn molen maakte minstens het dubbele aantal. Als er ’s avonds een fijne maalwind stond sprong hij vaak vanuit Gorinchem in de auto om een paar uur te draaien en gelijktijdig te genieten van het dierenleven in het polderlandschap om zich heen. “Als de wind in mijn oorschelp begint te fluiten, ben ik in mijn sas. Dan komt de molen vóór alles en dan moeten ze me niet aan mijn kop zeuren.”

In de dertig jaar en omstreeks 15.000 uren dat Leen van Aalsburg het beheer over de molen heeft is er klimatologisch veel veranderd. “Als vroeger de r in de maand zat, was er bijna elke dag veel wind. Als molenaar waaide ik dan bijna uit mijn laarzen. Nu waait het veel minder. Voor een molen als deze, die zwaar loopt en heel veel wind nodig heeft, is dat een groot nadeel. Het is maar goed dat Nederland wat haar waterhuishouding betreft niet meer afhankelijk is van het functioneren van poldermolens. Met de huidige wind hadden de polders dan driekwart van het jaar onder water gestaan.” Van Aalsburg beschouwt dertig jaar vrijwillig molenaar als een mijlpaal waar hij met een aantal collega’s beslist een flinke borrel op gaat drinken. Hij hoopt nog heel wat jaren de steile trap naar de kop van Den Bonk op en af te kunnen lopen. “Lang geleden wilde ik niet alleen de molen bedienen, maar er ook wonen. Achteraf ben ik blij dat het daar nooit van is gekomen. Deze molen is een koelkast en een tochthok, klein en zonder veel luxe en comfort.”

Reacties

Erg leuk om te lezen vanuit m'n geboortestreek, zeker nu ik zelf bezig ben met de opleiding tot vrijwilliger molenaar, voor de Koe in Ermelo.
Nog vele mooie molenjaren, Leen!

reactie van Arjan Donk op 14-02-2010 13:54